İşletmeler, amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yenilerken Vergi Usul Kanunu’nun 328. maddesinde düzenlenen yenileme fonu uygulamasından yararlanarak satış kârının vergilendirilmesini erteleyebilmektedir. Ancak yenileme fonunun uygulanmasında bazı zorunlu koşullar bulunmaktadır. Bu yazıda, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen özelge ışığında, eski fabrikanın satışından doğacak kârın, daha önce inşaatına başlanmış yeni fabrika binasında kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirilmektedir. 1. Yenileme Fonu Nedir? Yenileme fonu; amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından doğan kârın: Bilançonun pasifinde 3 yıl süreyle tutulmasını, Yeni alınacak veya üretilecek iktisadi kıymetin amortismanında kullanılmasını, Bu sayede kârın vergilendirilmesinin ertelenmesini sağlayan bir vergi avantajıdır. Uygulamanın temel amacı işletme içi yatırımları teşvik etmek ve iktisadi kıymetlerin yenilenmesini desteklemektir. 2. Yenileme Fonundan Yararlanmanın Şartları VUK 328. maddeye göre yenileme fonu kullanılabilmesi için üç temel şart vardır: 1. Satışa konu iktisadi kıymetin amortismana tabi olması Fabrika binası gibi binalar amortismana tabi olduğu için bu şart sağlanmaktadır. 2. Satış sonrası iktisadi kıymetin yenilenmesinin zorunlu olması veya yöneticilerce karar alınması Yenileme fonu ancak yeni yatırım için karar alınmış ve teşebbüse geçilmişse uygulanabilir. 3. Fonun, satıştan sonra elde edilen kâr üzerinden oluşturulması Buradaki kritik nokta özelgede açıklığa kavuşturulmuştur. 3. Özelgeye Göre Kritik Durum: Yeni Fabrikaya Satıştan Önce Başlanması Şirket, mevcut fabrikası yerine daha modern ve geniş bir fabrika inşa etmek istemektedir. Ancak: Yeni fabrikanın inşasına eski fabrikanın satışından önce başlanmıştır. Eski fabrikanın satışı, üretimin aksamaması için taşınma işlemlerinden sonra gerçekleştirilebilecektir. Şirket, eski fabrika satıldığında oluşacak kârı yenileme fonuna alıp almayacağını sormuştur. 4. Özelgenin Sonucu: Satıştan Önce Başlanan Yatırım İçin Yenileme Fonu Kullanılamaz İdarenin değerlendirmesine göre: Yenileme fonu satıştan sonra oluşturulabilen bir fondur. Fonun amacı, satışla elde edilen kârın yeni iktisadi kıymetin finansmanında kullanılmasıdır. Ancak burada yatırım satıştan önce başlamıştır. Bu nedenle: Satış gerçekleşmeden önce başlanmış bir fabrika inşaatı için eski fabrikanın satış kârı yenileme fonu hesabına alınamaz. Yani yeni fabrika inşaatı, fonun amacına uygun olmadığı için yenileme fonu uygulaması mümkün değildir. 5. Uygulama Açısından Ne İfade Ediyor? Bu özelge: Yatırımlara ilişkin zamanlamanın, Yenileme fonu avantajından yararlanma açısından kritik olduğunu, Satış-kâr-yatırım sırasının doğru kurgulanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Yenileme Fonu Uygulamasından Yararlanabilmek İçin Doğru Sıra Nasıl Olmalı? Eski iktisadi kıymet satılır. Satış kârı bilançonun pasifinde yenileme fonu olarak ayrılır. Yeni iktisadi kıymetin inşası veya satın alınması başlatılır. Ayrılan fon, yeni iktisadi kıymetin amortismanına mahsup edilir. Bu sıralama bozulduğunda fon uygulaması geçersiz olur. 10 Soru – 10 Cevap SoruCevap1. Yenileme fonu nedir?Amortismana tabi varlık satışından doğan kârın yeni varlığın amortismanında kullanılmasını sağlayan vergi erteleme yöntemidir.2. Yenileme fonu kaç yıl pasifte tutulabilir?En fazla 3 yıl. (İlk yıl satışın yapıldığı yıldır.)3. Eski fabrika satılmadan yeni yatırım başlatılabilir mi?Evet, ancak yenileme fonu kullanılamaz.4. Yenileme fonundan yararlanmak için satış önce mi olmalıdır?Evet, satış kârı fonun kaynağıdır.5. Fabrika satışı yenileme fonuna konu olabilir mi?Evet, amortismana tabi olduğu için.6. Satış kârı ne zaman vergiye tabi olur?Fon kullanılmazsa 3. yıl matrahına eklenir.7. Yeni fabrika inşaatına satıştan önce başlanırsa ne olur?Yenileme fonu uygulanamaz.8. Fon yeni varlıkta nasıl kullanılır?Yeni varlığın amortismanına mahsup edilir.9. Taşınma sürecinin uzun olması fon uygulamasını etkiler mi?Evet, yatırımın satıştan önce başlaması fonu engeller.10. Fon kullanılmazsa amortisman nasıl uygulanır?Normal amortisman kurallarıyla devam edilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ   BAŞKANLIĞIBÜYÜK   MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef   Hizmetleri Grup Müdürlüğü   Sayı:64597866-105[328-2016]-221705/02/2016Konu:Yenileme fonuna alınan karın yeni inşaa edilecek   fabrika binasının finansmanında kullanımı.                   İlgide kayıtlı özelge talep formunda; … ürünleri imalatı faaliyetinden dolayı Başkanlığımız … vergi kimlik numaralı mükellefi olan şirketinizin hali hazırda … üretimini yürüttüğü fabrikasının yerine daha geniş ve verimli kullanabileceği bir fabrika inşa edilmesi için … yıl önce yabancı kaynak kullanmak suretiyle yeni bir fabrika yatırımına başladığı, … üretiminin teknolojik açıdan özellikli olması, ürün yelpazesi ve üretim teknolojisinin benzerinin olmaması gibi nedenlerle eski fabrikadan yeni fabrikaya geçiş sürecinin aşamalı yapılmasının zorunlu olduğu, diğer taraftan, yeni fabrika tam ve bir bütün olarak hazırlayıp kullanılabilir hale getirmeden, eski fabrikayı kapatıp elden çıkarmanın işin doğası gereği mümkün olmadığı belirtilerek, şirket faaliyetinden kaynaklanan zaruret gereği ve teknik nedenlerle yeni fabrika binası inşaatına eski fabrika binasının satışından önce başlamak zorunda olduğunuzdan ve eski fabrika binasının satışı da taşınma işlemleri tamamlandıktan sonra gerçekleştirilebileceğinden, eski fabrika binasının satışından elde edilecek karın Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesi kapsamında yenileme fonu hesabına aktarılıp aktarılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesinde; “Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilir. İşletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerle serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kayıt ederler.             Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan meblağdır.             Devir ve trampa satış hükmündedir.             Şu kadar ki satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde satıştan tahassül eden kâr yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan kârlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar o yılın matrahına eklenir.             Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur.” hükmü yer almaktadır.             Buna göre;             – “Yenileme Fonu“, iktisadi işletmelere dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yenilenebilmesi için bu kıymetlerin satışından doğan kârların bilançonun pasifinde azami üç yıl süre ile bekletilmesini ifade eden bir vergi erteleme yöntemi olarak, işletme içi yatırımları teşvike yönelik bir uygulamadır. Yenileme fonunun iktisadi kıymetin iktisabında kullanılması halinde, bilançonun pasifinde yer alan fon, yeni değer için ayrılacak amortismanlara mahsup edilmektedir.            – Yenileme fonunun, işletmede inşa/imal edilecek veya satın alınacak aynı nitelikte ve aynı hizmete tahsis edilecek yeni bir iktisadi kıymetin amortismanında kullanılması için, öncelikle iktisadi kıymetin satılmış olması, sonra bu iktisadi kıymetin üretimi için işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olması gerekmektedir.             Bu itibarla, yenileme fonu uygulamasından yararlandırmayı düşündüğünüz eski fabrika binasının satışı neticesinde oluşan karın, söz konusu satıştan önce inşaatına başlanan fabrika binasının giderlerini karşılamak üzere yenileme fonu uygulamasından yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Yenileme Fonu Sermayeye Eklenebilir mi? Yenileme Fonu ve Amortisman Mahsubu: Araç Satış Karlarının Vergisel Kullanımı Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Anahtar Kelimeler yenileme fonu, VUK 328, fabrika satışı, amortisman, satış kârı, vergi erteleme, iktisadi kıymet yenileme, bina amortismanı, yatırım finansmanı, vergi avantajı, pasifte fon hesabı, fabrika inşaatı, yenileme fonu uygulaması, özelge analizi, vergi mevzuatı, amortismana tabi kıymet, yatırım planlaması, satış karı vergisi, finansman yapısı, işletme yenileme fonu