Giriş Vergi mükellefiyeti öncesi şahsi olarak edinilen varlıkların daha sonra ticari faaliyete konu edilmesi, özellikle makine, araç veya ekipman devri gibi işlemlerde önemli vergi tartışmalarına yol açmaktadır. Bu yazıda, Sivas Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü’nün 31.10.2016 tarihli ve 67630374-105[2016-63]-3 sayılı özelgesi çerçevesinde, mükellefiyet öncesi alınan makinelerin mükellefiyet sonrası bir şirkete devrinde fatura mı, yoksa gider pusulası mı düzenleneceği ele alınmaktadır. 1. Olayın Özeti Kişi, 2016 yılı Ocak ayından itibaren gelir vergisi mükellefi olmuş, ancak bu tarihten önce taş ocağı işlerinde kullanılmak üzere hurda olarak 3 adet makine satın almıştır.Bu makineler: Mükellefiyetin başladığı tarihten önce alınmış, Hiçbir zaman şahsın işletme aktifine kaydedilmemiş, İşletme faaliyetlerinde kullanılmamıştır. Daha sonra, kişi tek ortağı olduğu limited şirkete bu makineleri devretmiş ve şirket, bu devir karşılığında gider pusulası düzenlemiştir. Ancak vergi dairesi, mükellefiyet bulunduğu gerekçesiyle fatura düzenlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 2. İlgili Mevzuatın Çerçevesi 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK): 227. maddesi: Kayıtların tevsik edilmesi gerekliliğini, 229 ve devamı maddeleri: Fatura gibi ticari belgeleri, 234. maddesi: Gider pusulası düzenlenmesine ilişkin hükümleri düzenler. VUK 234. maddeye göre, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, basit usulde vergilendirilenler, defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbapları ve çiftçiler; vergiden muaf esnaftan veya zati eşyalarını satan kişilerden mal veya hizmet aldıklarında gider pusulası düzenlemek zorundadır. Bu belge, vergiden muaf esnafın düzenlediği fatura hükmündedir. 3. Özelgede Yer Alan Değerlendirme Gelir İdaresi Başkanlığı, olayda aşağıdaki tespitleri yapmıştır: Makineler, kişinin mükellefiyet öncesi şahsi malvarlığına aittir. Bu makineler mükellefiyet başladıktan sonra işletme aktifine alınmamış ve işletmede hiç kullanılmamıştır. Dolayısıyla bu makinelerin devri, ticari faaliyet kapsamında bir satış olarak değerlendirilemez. Bu nedenle, söz konusu makinelerin tek ortaklı limited şirkete satışı sırasında gider pusulası düzenlenmesi yeterli olacaktır. 4. Vergisel Değerlendirme Bu özelgeye göre: Makineler mükellefiyet öncesi edinildiği ve hiçbir zaman işletme kayıtlarına alınmadığı için bu satış şahsi malvarlığının elden çıkarılması niteliğindedir. Şahsi mal satışları ticari kazanç doğurmaz, dolayısıyla fatura düzenlenmez. Şirket tarafından, VUK 234. madde kapsamında gider pusulası düzenlenerek işlem belgelenir. Bu gider pusulası, vergiden muaf esnafın düzenlediği fatura hükmündedir ve vergi mevzuatına uygun bir belgedir. 5. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler Eğer makineler işletme aktifine alınmış veya ticari faaliyette kullanılmış olsaydı, satış işlemi ticari kazanç sayılır ve fatura düzenlenmesi gerekirdi. Ancak özelgedeki olayda, makineler hiçbir zaman işletmeye dahil edilmediğinden ticari satış olarak değerlendirilmemiştir. Bu ayrım, mükellefiyetin başlangıç tarihi ve malın işletmede kullanılıp kullanılmadığı açısından önemlidir. 6. Sonuç Mükellefiyet öncesi şahsi olarak edinilen ve işletme faaliyetlerinde hiç kullanılmayan makinelerin, daha sonra mükellefin sahibi olduğu şirkete satışı halinde fatura değil, gider pusulası düzenlenmelidir. Bu yaklaşım, Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesine ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın özelge görüşüne uygundur. 10 Soru – 10 Cevap Tablosu İle Konunun Özeti SoruCevap1. Mükellef olmadan önce alınan makineler ticari mal sayılır mı?Hayır, mükellefiyet öncesi edinilen mallar kişisel malvarlığı sayılır.2. Bu makineler işletmede kullanılmadıysa ne olur?İşletmede kullanılmayan makineler ticari kazanç doğurmaz.3. Satışta fatura mı düzenlenir?Hayır, gider pusulası düzenlenir.4. Gider pusulası kim tarafından düzenlenir?Makineyi satın alan şirket tarafından düzenlenir.5. Hangi madde gider pusulasını düzenler?Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesi.6. Gider pusulası hangi durumda fatura yerine geçer?Vergiden muaf esnaftan veya şahsi mal satan kişilerden alım yapılırsa.7. Makineler işletme aktifine kaydedilmiş olsaydı durum değişir miydi?Evet, o durumda satış ticari kazanç doğurur ve fatura kesilmesi gerekirdi.8. Gider pusulasında hangi bilgiler bulunmalıdır?Malın cinsi, miktarı, bedeli, tarafların kimlik bilgileri ve tarih.9. Bu işlem gelir vergisine tabi midir?Hayır, çünkü ticari faaliyet kapsamında değildir.10. Bu özelge hangi kuruma aittir?Sivas Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü. ÖRNEK ÖZELGE T.C. SİVAS VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü    Sayı:67630374-105[2016-63]-331.10.2016Konu:Vergi Usul Kanunu Uygulamaları       ………… İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 2016 Ocak ayından itibaren şahsi olarak gelir vergisi mükellefi olduğunuz, mükellefiyetinizin bulunmadığı yıllarda taş ocağı işlerinde kullanılmak üzere hurda olarak alınan, şahsınıza ait mükellefiyetinizde hiçbir şekilde kullanılmayan ve şahsi mükellefiyet aktifinize kayıtlı olmayan 3 adet makineyi gelir vergisi mükellefi olduktan sonra  tek ortaklı sahibi bulunduğunuz … Ltd. Şti.’ne, bu şirkete ait gider pusulası karşılığında devrettiğiniz, vergi dairesinin ise makineleri şahsınızın mükellefiyeti bulunduğu için fatura düzenleyerek satmanız gerektiğini belirtmiş olduğunu söyleyerek nasıl bir işlem yapmanız gerektiği hakkında görüş talep edilmektedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinde bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait kayıtların tevsik edileceği hükme bağlanmış; 229 uncu ve müteakip maddelerinde vergi mükelleflerinin düzenleyeceği belgeler sayılmış ve 234 üncü maddesinde ise; “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:             …             3.Vergiden muaf esnafa;             Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.             Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev’i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.” hükmü yer almıştır.             Buna göre, mükellef değil iken almış olduğunuz ve mükellef olduktan sonra da işletmeniz kayıtlarına girmeyen ve işletmenizde kullanılmayan makinelerin, tek ortaklı sahibi bulunduğunuz … Ltd. Şti. tarafından Vergi Usul Kanununun 234 üncü maddesi uyarınca gider pusulası düzenlenerek satın alınması gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Fiyat farkı faturalarının giderleştirilmesi Araç kiralama faaliyetinde bulunan şirketin kiraya verdiği araç için kesilen trafik para cezalarının indirim konusu yapılıp yapılamayacağı Anket Hizmetlerinde KDV Matrahı, Gider Pusulası ve Bordro Ayrımı: Gelir İdaresi Yaklaşımı Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Anahtar Kelimeler gider pusulası, fatura, vergi mükellefi, kişisel malvarlığı satışı, VUK 234, özelge, Gelir İdaresi Başkanlığı, ticari kazanç, şahsi mal satışı, işletme kaydı, makine satışı, limited şirket devri, gelir vergisi mükellefi, hurda makine, defter tutma yükümlülüğü, fatura düzenleme, vergi uygulamaları, vergi usul kanunu, gider pusulası örneği, mükellefiyet öncesi alım