Giriş Türkiye’de işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdindeki yükümlülükleri, iş gücü piyasasının düzenlenmesi ve işçilerin haklarının korunması açısından büyük önem taşır. Türk İş Kanunu’nun 3. maddesi, işyeri açan, devralan, faaliyet konusunu değiştiren veya kapatan işverenlere, belirli süre ve şartlar içerisinde bildirim zorunluluğu getirmektedir. Bu düzenleme, hem çalışanların sosyal güvenceye kavuşmasını hem de kayıt dışı istihdamın önlenmesini amaçlamaktadır. İşyeri Açanların Bildirim Yükümlülüğü Türk İş Kanunu uyarınca işveren; İşyeri unvanı ve adresini, Çalıştırılan işçi sayısını, Çalışma konusunu, İşin başlama veya bitme tarihini, Kendi adını-soyadını veya ticari unvanını, Varsa işveren vekili ya da vekillerinin kimlik ve adres bilgilerini bir ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Bu yükümlülük, işyerinin kurulması, devralınması, faaliyet alanının değiştirilmesi veya işyerinin kapatılması gibi tüm durumlar için geçerlidir. Alt İşverenlerin Bildirim Yükümlülüğü 2008 yılında yapılan değişiklikle birlikte, alt işverenler (taşeronlar) için de özel düzenlemeler getirilmiştir. Alt işveren, kendi işyerini tescil ettirmek için: Asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi, Gerekli belgeler ile birlikte bölge müdürlüğüne bildirim yapmak zorundadır. Bu bildirim sonucunda yapılan tescil, gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. Eğer muvazaalı (gerçek dışı) bir alt işverenlik ilişkisi tespit edilirse, düzenlenen rapor işverenlere tebliğ edilir. İşverenler, bu rapora karşı 30 iş günü içinde iş mahkemesine itiraz edebilir. Hukuki Süreç ve Yargı Denetimi İtiraz edilen davalar, basit yargılama usulü ile en geç 4 ay içinde sonuçlandırılır. Mahkeme kararının temyiz edilmesi halinde Yargıtay 6 ay içinde kesin karar verir. Kamu idarelerinin de bu raporlara karşı itirazda bulunmaları zorunludur. Eğer 30 iş günü içinde itiraz edilmezse veya mahkeme muvazaa tespitini onarsa, tescil iptal edilir ve alt işveren işçileri, başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır. Ticaret Sicili Üzerinden Bildirim Şirketlerin tescil kayıtları ise doğrudan ticaret sicili memurlukları üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na gönderilmektedir. Bu bildirim, ilgili ticaret sicili memurluğu tarafından bir ay içerisinde bölge müdürlüğüne iletilmek zorundadır. Usul ve Esasların Belirlenmesi Asıl işveren–alt işveren ilişkisinin kurulması, işyerinin tescili ve yapılacak sözleşmelerde yer alması gereken diğer unsurlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle ayrıntılı olarak belirlenmektedir. Sonuç İş Kanunu’na göre işyeri açan, devralan, kapatan veya faaliyetini değiştiren işverenlerin, SGK ve Çalışma Bakanlığı’na karşı ciddi bildirim yükümlülükleri vardır. Bu bildirimlerin süresinde yapılmaması, hem idari yaptırımlar hem de iş hukuku uyuşmazlıkları açısından işverenleri zor durumda bırakabilir. İşverenlerin, mevzuata uygun hareket etmesi, hem çalışanların sosyal haklarını güvence altına alır hem de yasal risklerin önüne geçer. Sık Sorulanlar 1. İşyeri açan işveren SGK’ya hangi bilgileri bildirmelidir?İşyeri unvanı, adresi, işçi sayısı, çalışma konusu, işin başlama/bitme günü, işveren ve vekil bilgileri. 2. Bildirim süresi ne kadardır?Bir ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirim yapılmalıdır. 3. İşyeri devralındığında da bildirim zorunlu mu?Evet, devralma, kapanış veya faaliyet değişikliğinde de bildirim yapılmalıdır. 4. Alt işveren SGK’ya nasıl bildirim yapar?Asıl işverenden aldığı yazılı sözleşme ve belgelerle bölge müdürlüğüne başvurur. 5. Muvazaalı alt işverenlik nasıl tespit edilir?İş müfettişleri tarafından yapılan inceleme ve raporlama ile tespit edilir. 6. Muvazaalı alt işverenlik tespit edilirse ne olur?Tescil iptal edilir ve alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır. 7. İşverenler raporlara itiraz edebilir mi?Evet, 30 iş günü içinde iş mahkemesine başvurabilirler. 8. Mahkemeler bu davaları ne kadar sürede sonuçlandırır?Basit yargılama usulüne göre en fazla 4 ayda sonuçlanır. 9. Ticaret sicili memurluğu işyeri kayıtlarını nasıl bildirir?Şirket tescil belgelerini 1 ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na gönderir. 10. Bildirim yapılmazsa işverenin sorumluluğu nedir?Yasal yaptırımla karşılaşır, ayrıca alt işveren işçileri asıl işverenin işçisi sayılır. TÜRK İŞ KANUNU’NDAKİ İLGİLİ MADDE 4857 Sayılı İş Kanunu … İşyerini bildirme Madde 3 – Bu Kanunun kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını ve soyadını yahut unvanını, adresini, varsa işveren vekili veya vekillerinin adı, soyadı ve adreslerini bir ay içinde bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır. (Değişik ikinci fıkra: 15/5/2008-5763/1 md.) Bu Kanunun 2’nci maddesinin altıncı fıkrasına göre iş alan alt işveren; kendi işyerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte, birinci fıkra hükmüne göre bildirim yapmakla yükümlüdür. Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu işyerine ait belgeler gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. İnceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir. Bu rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz iş günü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. (Değişik beşinci cümle: 16/9/2014-6552/1 md.) İtiraz üzerine görülecek olan dava basit yargılama usulüne göre dört ay içinde sonuçlandırılır. Mahkemece verilen kararın temyizi hâlinde Yargıtay altı ay içinde kesin olarak karar verir. Kamu idarelerince bu raporlara karşı yetkili iş mahkemelerine itiraz edilmesi ve mahkeme kararlarına karşı diğer kanun yollarına başvurulması zorunludur. Rapora otuz iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.[2][3] (Ek fıkra:11/6/2003-4884/10 md.) Ancak, şirketlerin tescil kayıtları ise ticaret sicili memurluklarının gönderdiği belgeler üzerinden yapılır ve bu belgeler ilgili ticaret sicili memurluğunca bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ilgili bölge müdürlüklerine gönderilir. (Ek fıkra: 15/5/2008-5763/1 md.) Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması, bildirimi ve işyerinin tescili ile yapılacak sözleşmede bulunması gerekli diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. SGK KANUNU’NDAKİ İLGİLİ MADDELER 5510 SGK Kanunu … İKİNCİ BÖLÜMİşyerleri ve İşverenlere İlişkin Hükümler İşyeri, işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve nakliMADDE 11- İşyeri, sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir.İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ile araçlar da işyerinden sayılır. İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlüdür. (Değişik ikinci cümle: 15/2/2018-7099/18 md.) Şirket kuruluşunun ticaret sicili memurluklarına bildirilmesi halinde yapılan bu bildirim Kurumayapılmış sayılır ve ilgililerce ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez. Ticaret sicili memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde Kuruma bildirmek zorundadır. 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda ise en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde, işyeri bildirgesi ile Kuruma bildirilmek zorundadır İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde, işyerinin nakledildiği, yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden on gün içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları, ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde, işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür. İşyerinin aynı il sınırları içinde Kurumun diğer bir ünitesinin görev alanına giren başka bir adrese nakledilmesi halinde, adres değişikliğinin yazı ile bildirilmesi yeterlidir. Bu işlerde çalışan sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam eder. Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. (Ek cümle: 15/2/2018-7099/18 md.) Bu bildirimlerden hangilerinin işyerinin bildirilmesi yerine geçeceği Kurumca belirlenir, belirlenenlerle ilgili ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez Bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında, 102 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idarî para cezası uygulanır. İdarî para cezası uygulanması, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel teşkil etmez. Alt işveren, asıl işverenin işyerinde çalıştırdığı sigortalıları, işverenle aralarında yaptıkları sözleşmenin ibrazı kaydıyla, Kurumdan alacağı özel bir numara ile asıl işverenin kayıtlı olduğu dosyadan bildirir. İşyeri bildirgesinin verilmemesi veya geç verilmesi, bu Kanunda belirtilen hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. İşyeri bildirgesinin şekli ve içeriği ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir İşveren, işveren vekili, geçici iş ilişkisi kurulan işveren ve alt işveren MADDE 12- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işverendir. İşveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir. Bu Kanunda geçen işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. (Ek cümleler: 15/7/2016-6728/46 md.) Bu Kanun gereği internet, elektronik ve benzeri ortamda Kuruma gönderilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından işverenlerle birlikte yazılı sözleşme ile yetki verilmiş serbest muhasebeci, serbest muhasebeci malî müşavir ve yeminli malî müşavirler de müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine tâbi olanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştıran işçi sendikaları ve konfederasyonları veya işveren tarafından; 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasına tâbi olanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştıran kamu idareleri veya eğitim gördükleri okullar tarafından yerine getirilir.23 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştırmaya yetkili makam tarafından yerine getirilir. Ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların işvereni, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu, işveren vekilleri ise Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumunun sorumlu müdür ve amirleridir Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur. DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Hatalı Düzenlenen Temel E-Faturanın Düzeltilmesi ve KDV Uygulaması Aracılı İhracatta Tahsil Edilemeyen Alacaklar ve Şüpheli Alacak Karşılığı Uygulaması Şirket Aktifindeki Hisse Senetleri ve Tahvillerde Enflasyon Düzeltmesi Nasıl Yapılır? Yurt Dışına Verilen Sağlık Hizmetlerinde Vergi Avantajı: %80 Gelir Vergisi İndirimi… Avukatlar Sanal Ofis Kirasını Gider Olarak Yazılabilir mi?