Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Vergisel Avantajlar: Kurumlar Vergisi ve KDV Uygulaması Giriş Türkiye’de inovasyonu desteklemek amacıyla kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), girişimcilerin Ar-Ge, tasarım ve yazılım faaliyetlerine önemli vergisel avantajlar sağlamaktadır. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uyarınca, bu bölgelerde yapılan faaliyetlerden elde edilen kazançlar belirli şartlarla kurumlar vergisi ve KDV’den istisna edilmektedir. Ancak, Ar-Ge çalışmaları sonucu ortaya çıkan ürünlerin satışında hangi vergisel düzenlemelerin geçerli olduğu, uygulamada sıkça tartışılan bir konudur. Fatura Düzenleme ve Know-How Ayrımı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince, satılan mal veya hizmete ilişkin faturada malın nev’i, miktarı, fiyatı ve tutarı açıkça belirtilmelidir. Bu çerçevede: Aşağıda verilen özelgeye göre Ar-Ge faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ürünün satışı yapılırken, ürün bedeli faturada ayrı gösterilmelidir. Ürünle birlikte know-how, lisans veya teknik bilginin de satışı söz konusu ise, bunların bedelleri de ayrıca faturada yer almalıdır. Kurumlar Vergisi İstisnası 4691 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine göre: Bölgede faaliyet gösteren girişimcilerin yazılım, Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31.12.2028 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisnadır. Ancak, bölgede geliştirilen ürünlerin seri üretim ve pazarlama faaliyetlerinden elde edilen kazançlar istisna kapsamında değildir. Bu ürünlerden elde edilen gelirin yalnızca lisans, patent veya diğer gayrimaddi haklara isabet eden kısmı, transfer fiyatlandırması yöntemleri kullanılarak ayrıştırıldığı ölçüde istisna uygulanabilir. Örneğin, Teknopark’ta geliştirilen bir makine doğrudan satıldığında elde edilen gelir KVK istisnasına girmez; fakat bu makineye ilişkin patent hakkı lisanslandığında elde edilen gelir istisna kapsamında değerlendirilir. Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnası KDV Kanunu’nun geçici 20. maddesi uyarınca, teknoloji geliştirme bölgelerinde üretilen yazılım ve belirli hizmetler KDV’den istisna tutulmaktadır. Bu kapsama giren hizmetler: Sistem yönetimi, Veri yönetimi, İş uygulamaları, Sektörel çözümler, İnternet ve mobil yazılımlar, Askeri komuta kontrol yazılımlarıdır. Buna karşılık, makine ve benzeri fiziksel ürünlerin satışı bu istisna kapsamında değildir ve genel hükümler uyarınca KDV’ye tabidir. Üniversite Teknoparkları ve KDV İstisnası Üniversitelere bağlı teknokentler de TGB kapsamında değerlendirilmektedir. Bu bölgelerde üretilen yazılım ve Ar-Ge çıktılarının fikri mülkiyet hakları girişimcilerde kaldığı sürece, farklı alıcılara yapılan satışlar veya sanal ortamda kullanım hakkı verilmesi halinde de KDV istisnası uygulanmaya devam eder. Sonuç TGB’de elde edilen yazılım ve Ar-Ge gelirleri KVK istisnasına tabidir. Makine satışları gibi fiziksel ürünler için KDV istisnası uygulanmaz, genel hükümler geçerlidir. Know-how, lisans ve patent gelirleri ayrıştırıldığı ölçüde istisnadan yararlanabilir. Bu nedenle, teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren firmaların, vergisel avantajlardan azami ölçüde yararlanabilmeleri için gelir kalemlerini doğru ayrıştırmaları ve faturalandırmayı mevzuata uygun şekilde yapmaları büyük önem taşır. Özet Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden, yazılım teslimleri ise KDV’den istisna edilmektedir. Ancak, makine ve benzeri ürün satışları KDV’ye tabidir. Faturalarda ürün ve know-how bedelleri ayrı ayrı gösterilmeli; lisans ve patent gelirleri ise ayrıştırılarak istisna kapsamında değerlendirilebilmektedir. Soru-Cevap Bölümü 1. Teknoloji geliştirme bölgelerinde hangi kazançlar kurumlar vergisinden istisnadır?Yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden muaftır. 2. Makine satışları kurumlar vergisi istisnasına girer mi?Hayır, makine satışları istisnaya girmez. Ancak patent veya lisans gelirleri ayrıştırılırsa istisna uygulanabilir. 3. Yazılım satışları KDV’den muaf mıdır?Evet, TGB’de üretilen sistem, veri yönetimi, iş uygulamaları, internet, mobil ve askeri yazılımlar KDV’den istisnadır. 4. Fiziksel ürünlerin (örneğin makine) satışı KDV istisnasına girer mi?Hayır, bu tür satışlar genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabidir. 5. Faturada ürün ve know-how bedeli nasıl gösterilmelidir?Ürün bedeli ve know-how bedeli ayrı ayrı faturalandırılmalıdır. 6. Üniversite teknokentlerinde üretilen yazılımlar için KDV istisnası geçerli midir?Evet, üniversite teknokentleri de TGB kapsamında olduğundan aynı istisna uygulanır. 7. TGB’de üretilen yazılım farklı kişilere satıldığında istisna devam eder mi?Evet, istisna satışın alıcısına veya satış yöntemine bağlı değildir. 8. Patent ve lisans gelirleri nasıl vergilendirilir?Patent ve lisans gelirleri ayrıştırılarak kurumlar vergisi istisnasına tabi tutulur. 9. Ar-Ge projesi sonucu elde edilen makine satışında vergi uygulaması nasıl olur?Bu satış kurumlar vergisi istisnasına girmez, ayrıca KDV’ye tabidir. 10. Vergi avantajlarından yararlanmak için nelere dikkat edilmelidir?Faaliyet gelirlerinin ayrıştırılması, faturalamanın mevzuata uygun yapılması ve know-how ile ürün bedellerinin ayrı gösterilmesi gereklidir. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Vergi Avantajları – Özet Tablo KonuAçıklamaHukuki Dayanak4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, 3065 sayılı KDV Kanunu Geçici 20. maddeKurumlar Vergisi İstisnasıYazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar 31.12.2028 tarihine kadar kurumlar vergisinden muaftırİstisna Dışı KazançlarSeri üretim ve pazarlama sonucu elde edilen kazançlar (makine vb. ürün satışı) istisna kapsamında değildirPatent/Lisans GelirleriPatent, lisans ve diğer gayrimaddi haklara isabet eden kazançlar transfer fiyatlandırması yöntemiyle ayrıştırılırsa istisnadan yararlanırKDV İstisnası (Yazılım)Sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, internet, mobil ve askeri yazılım teslimleri KDV’den istisnadırKDV’ye Tabi SatışlarFiziksel ürünlerin (makine vb.) satışı KDV’ye tabidirÜniversite TeknoparklarıÜniversite teknokentleri de TGB kapsamında olup aynı KDV istisnaları geçerlidirYazılım Satış YöntemiYazılımın CD, elektronik ortam veya farklı kişilere satılması istisnayı etkilemezVergisel Avantajların ÖnemiDoğru gelir ayrıştırması ve mevzuata uygun faturalama ile teşviklerden azami yararlanmak mümkündür ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞITEKİRDAĞ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIVergi ve Anlaşmalar Uygulama Müdürlüğü   Sayı:75497510-130[GEC.20-2015-9]-484727.01.2020Konu:4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yapılan satışların KDV ve KV yönünden değerlendirilmesi.  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 4691 sayılı Kanunla yönetilen Namık Kemal Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölge Yönetici A.Ş.’nin sorumluluğundaki Teknopark’ta faaliyette bulunduğunuz, Ar-Ge çalışmalarınız kapsamında “Termik Santraller İçin Ön Homojenizasyonlu Toz Kömür Yakma Brülörünün Geliştirilmesi” isimli projeyi başarı ile sonuçlandırdığınız, söz konusu projenin satışından elde edilen gelirin vergilendirilmesi ile Teknopark bünyesinde yapılan Ar-Ge çalışmalarına bağlı olarak ortaya çıkacak olan bir ürünün (Yazılım dışında, Nükleer Santral ve Termik Santrallere Özgü Makine) faturası düzenlenirken ürün satış bedeliyle know-how bedelinin bir bütün olarak gösterilip gösterilmeyeceği ve bu şekilde elde edilen gelirin kurumlar vergisi ve katma değer vergisi yönünden değerlendirilmesi hususunda Başkanlığımız görüşünün bildirilmesi talep edilmektedir. A) VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; – 229 uncu maddesinde, “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.“, – 230 uncu maddesinde, “Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur: …. 4.Malın veya işin nev’i, miktarı, fiyatı ve tutarı …”, – 231 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, “Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.“, – 232 nci maddesinde, “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler: Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara; Serbest meslek erbabına; Basit usulde tesbit olunan tüccarlara; Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere; Vergiden muaf esnafa. Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlara da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.” hükümlerine yer verilmiştir. Buna göre, faturada satılan malın veya yapılan işin nev’i, miktar, fiyat ve tutarına yer verilmesi zorunlu bulunmakta olup, Teknopark bünyesinde yapılan Ar-Ge çalışmaları sonucunda ortaya çıkan ürünün (nükleer santral ve termik santrallere özgü makinenin) satışında da bu esasa riayet edilerek fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Bu itibarla, satılan ürünün yanında ürünün kullanımı ve kullanımının devamı açısından gerekli olan teknolojik ve teknik bilgi (know how) ayrıca satışı veya kiralamasının da söz konusu olması halinde, ürünün satışına ilişkin olarak genel hükümler çerçevesinde düzenlenecek faturada, ürün bedeli ile know how bedelinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir.  B) KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; … c) Araştırma ve Geliştirme (AR-GE): Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yazılım dahil yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, … l) Yazılım: Bir bilgisayar, iletişim cihazı veya bilgi teknolojilerine dayalı bir diğer cihazın çalışmasını ve kendisine verilen verilerle ilgili gereken işlemleri yapmasını sağlayan komutlar dizisinin veya programların ve bunların kod listesini, işletim ve kullanım kılavuzlarını da içeren belgelerin, belli bir sistematik içinde, tasarlama, geliştirme şeklindeki ürün ve hizmetlerin tümü ile bu ürün ya da mal ve hizmetlerin lisanslama, kiralama ve tüm hakları ile devretme gibi teslim şekillerinin tümünü, … ifade eder.” hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanunun geçici 2 nci maddesinde; “Yönetici şirketlerin bu Kanun uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar ile Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölgedeki yazılım, tasarım ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu madde hükmünden yararlanılabilmesi için; -Bu Kanunda tanımlanan teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösterilmesi, -Kazancın münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge’ye dayalı üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlardan olması, -Bölge içi ve dışı faaliyetlerden elde edilen kazanç ayırımının yapılması gerekmektedir. Konu ile ilgili açıklamaların yer aldığı 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin “5.12.2.2. Yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi istisnasının kapsamı” başlıklı bölümünde, “Yapılan düzenlemeyle teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar, faaliyete başlanılan tarihten bağımsız olmak üzere, 31/12/2023 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Bölgede faaliyette bulunan mükelleflerin bölge dışında gerçekleştirdikleri faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar, yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilmiş olsa dahi istisnadan yararlanamaz. Öte yandan, teknoloji geliştirme bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge faaliyetinde bulunan şirketlerin, bu faaliyetler sonucu buldukları ürünleri kendilerinin seri üretime tabi tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayrimaddi haklara isabet eden kısmı, transfer fiyatlandırması esaslarına göre ayrıştırılmak suretiyle istisnadan yararlanabilecektir. Üretim ve pazarlama organizasyonu nedeniyle doğan kazancın diğer kısmı ise istisna kapsamında değerlendirilmeyecektir. Ancak, lisans, patent gibi gayrimaddi haklara bağlanmamış olmakla birlikte uyarlama, yerleştirme, geliştirme, revizyon, ek yazılım gibi faaliyetlerden elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirileceği tabiidir…” açıklamalarına yer verilmiştir. Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; -Şirketinizin Ar-Ge çalışmaları sonucu geliştirdiği “Termik Santraller İçin Ön Homojenizasyonlu Toz Kömür Yakma Brülörünün Geliştirilmesi” isimli projesi kapsamında elde ettiği kazançların 31.12.2023 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisna edilmesi mümkündür. -Teknoloji geliştirme bölgesinde yürüttüğünüz Ar-Ge çalışmalarına bağlı olarak ortaya çıkan bir ürünün seri üretime tabi tutularak pazarlanması halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların sadece lisans, patent gibi gayrimaddi haklara isabet eden kısmı için, transfer fiyatlandırması esaslarına göre gerekli ayrıştırma yapılmak suretiyle istisna hükümlerinden yararlanılabileceği tabiidir. C) KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun; -1/1 inci maddesinde, ticarî, sınaî, ziraî faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, -Geçici 20 nci maddesinde ise 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre teknoloji geliştirme bölgesinde ve ihtisas teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetlerin katma değer vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır. Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin  “II-G/2 Teknoloji Geliştirme Bölgesinde ve İhtisas Teknoloji Geliştirme Bölgesinde Verilen Teslim ve Hizmetler” başlıklı bölümünde; ” … Bu hükme göre, teknoloji geliştirme bölgelerinde veya ihtisas teknoloji geliştirme bölgelerinde bulunan mükelleflerin 31/12/2023 tarihine kadar bu bölgede ürettikleri sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımları şeklindeki teslim ve hizmetleri KDV’den istisnadır. Söz konusu bölgede üretilen yazılımın farklı kişilere satılması ya da satışın CD veya elektronik ortamda yapılması istisna uygulanmasına engel değildir. Üniversitelere bağlı Teknokentler de Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak değerlendirilir. Kanunun geçici 20/1 inci maddesi kapsamında üretilen söz konusu yazılımların fikri mülkiyet hakkının, bu bölgede faaliyette bulunan mükellefte kalmak suretiyle belirli zaman aralıklarıyla farklı kişilere satılması veya söz konusu yazılımların sanal ortamda paylaşımının sağlanması halinde de KDV istisnası uygulanır. …” açıklamalarına yer verilmiştir. Buna göre, Şirketiniz tarafından Namık Kemal Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölge Yönetici A.Ş.’nin sorumluluğundaki Teknoparkta gerçekleştirilen “Termik Santraller İçin Ön Homojenizasyonlu Toz Kömür Yakma Brülörünün Geliştirilmesi” projesi sonucunda ortaya çıkan ürünün (nükleer santral ve termik santrallere özgü makinenin) satışı  KDV Kanunun geçici 20’nci maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden genel esaslar çerçevesinde KDV’ye tabi olacaktır. … DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Hatalı Düzenlenen Temel e-Fatura İptal Edilebilir mi? Şirketlerin ve İşletmelerin Tahsilat ve Ödemelerini Nakit Yapma Sınırı ve Tevsik… Türk İş Kanununa Göre İşyeri Açanların SGK’ya Bildirim Süre ve Şartları Şirketlerin Vergi Levhası Alma ve Bulundurma Zorunluluğu Şirketlerin Gerçek Faydalanıcı Bildirim Formuna İlişkin Yükümlülükler Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.