İşletmelerde stokların fiziksel koşullara bağlı olarak değer kaybetmesi, ek işçilik ve enerji maliyetlerinin ortaya çıkması sık karşılaşılan bir durumdur. Özellikle üretim işletmelerinde stokların rutubet, bozulma veya deformasyon nedeniyle yeniden işleme alınması gerekebilir. Rize Defterdarlığı Gelir Müdürlüğü’nün 85550353-105[2014-4]-11 sayılı, 15.06.2015 tarihli özelgesi, stokların rutubete maruz kalması nedeniyle yapılan yeniden fırınlama işlemine ilişkin giderlerin nasıl muhasebeleştirileceğine açıklık getirmektedir. Bu yazıda, özelgede yer verilen teknik vak’a üzerinden stok maliyeti, üretim giderleri, maliyet bedeli unsurları ve hesap planı uygulamaları profesyonel muhasebe diliyle ele alınmaktadır. 1.Rutubete Maruz Kalan Mamullerin Yeniden İşlenmesi Kamu kurumu niteliğindeki bir işletmede önceki dönemlerde üretilen stoklar, ambarların fiziksel yetersizliği nedeniyle yüksek rutubete maruz kalmıştır. Stokların ticari olarak kullanılabilir hale gelmesi için: Yeniden fırınlama işlemi yapılmış, Rutubet oranı düşürülmüş, Bu işlem sırasında enerji, yakıt, işçilik ve işlenen ürünler için kraft torba maliyeti oluşmuştur. Bu maliyetlerin nasıl muhasebeleştirileceği konusunda tereddüt edilmiş ve özelge talep edilmiştir. 2. VUK Açısından Değerlendirme: Rutubet Giderleri Maliyet Bedeline Dahildir 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 274. maddesi, emtianın maliyet bedeli ile değerleneceğini belirtir.VUK’un 275. maddesi, mamul maliyetine dahil edilmesi gereken unsurları açıkça sıralar: VUK m.275 kapsamında maliyet unsurları Mamulün üretiminde kullanılan ilk madde ve malzeme, Mamule isabet eden işçilik, Genel imal giderlerinin mamule düşen payı, (İhtiyari) Genel idare giderlerinden düşen pay, Piyasaya arzı zorunlu ise ambalaj maliyeti. Sonuç: Yeniden yapılan fırınlama giderleri maliyet bedeline eklenmelidir Özelgede açıkça belirtildiği üzere: Rutubet nedeniyle yeniden işlenen mamuller için katlanılan enerji, yakıt, işçilik ve kraft torba giderleri, Ürünün piyasaya arzı için zorunlu olan işlemler kapsamında değerlendirildiğinden, Mamulün maliyetine ilave edilmelidir. Bu giderler 659-Diğer Giderler, 689-Diğer Olağandışı Giderler veya 681-Önceki Dönem Giderleri hesabına alınamaz. Çünkü bu giderler yeni bir değer yaratmakta, mamulü satılabilir hale getirmekte ve doğrudan maliyet unsuru niteliği taşımaktadır. 3. Giderlerin Üretim Giderlerine Dahil Edilmesi Özelge, yeniden işleme giderlerinin: Cari dönem üretim maliyetlerine dahil edilmesi, Aktif stokun düzeltme niteliğinde yeniden maliyetlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Dolayısıyla: Rutubete maruz kalan stoklar, Fırınlama işleminden sonra yeni maliyetleri ile üretim maliyet hesabında izlenmelidir. 4. Bu Uygulamanın Muhasebe Açısından Sonuçları Uygulanması gereken muhasebe mantığı: 1) Giderler doğrudan mamule yüklenir. Enerji, yakıt, işçilik, kraft torba 710-720-730 hesaplarına kaydedilir, ardından yansıtma hesapları ile Sonra 151 / 152 stok hesaplarına yansıtılır. 2) Gider veya zarar hesabı kullanılmaz. Çünkü işlem “değer düşüklüğü” değil, “stoku yeniden mamul haline getirme” niteliğindedir. 3) Ürünün maliyetinin artması doğal bir sonuçtur. Fırınlama işlemi ürünün ekonomik değerini artırmakta, pazarlanabilir hale getirmektedir. 5. Özelgede Yer Alan Sonuç Rize Defterdarlığı’nın 15.06.2015 tarihli özelgesine göre: Rutubet nedeniyle yeniden işlenen stoklara ait tüm giderler mamulün maliyetine eklenmelidir.Bu giderler ayrıca: 659 Diğer Giderler 689 Diğer Olağandışı Giderler 681 Önceki Dönem Giderleri hesaplarında izlenemez. Sonuç Stokların bozulma veya rutubet gibi fiziksel etkenlerle değer kaybetmesi durumunda bu stokların yeniden işlenmesi, üretimin devamı için zorunlu bir faaliyettir. Vergi Usul Kanunu ve özelge uygulaması açıkça göstermektedir ki: Yeniden işleme giderleri maliyet unsuru niteliğindedir. Stokların maliyeti yeniden belirlenmeli ve güncellenmelidir. Gider hesapları yerine maliyet hesapları kullanılmalıdır. Bu yönüyle özelge; üretim işletmelerinin stok kalite problemlerinde izlemesi gereken muhasebe yaklaşımına net bir çerçeve sunmaktadır. ÖRNEK ÖZELGE T.C.RİZE VALİLİĞİDefterdarlık Gelir Müdürlüğü   Sayı:85550353-105[2014-4]-1115/06/2015Konu:Stok Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi Hk.              İlgide kayıtlı özelge talep formunuzla, Kurumunuzca önceki dönemlerde üretilen … ambarların fiziki yetersizliği nedeniyle rutubete maruz kaldığı, … rutubet oranının indirilebilmesi için yeniden fırınlama işlemi yapılarak uygun ürün haline getirildiği ve bu işlem esnasında enerji, yakıt, işçilik ve işlenen … için kraft torba gideri oluştuğu belirtilerek söz konusu ürünlerin yeniden işlenmesi sonucu oluşan giderlerin;             – Devreden stok maliyetine ilave edilip edilmeyeceği,             – Oluşan giderlerin gider veya zarar olarak dikkatte alınması durumunda ise 659-Diğer Gider ve Zararlar Hesabı, 689-Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar Hesabı, 681-Önceki Dönem Gider ve Zararlar Hesaplarından hangisine kaydedileceği,             – Cari yıl üretim giderlerine mi dahil edileceği             hususlarında Defterdarlığımız görüşü istenilmektedir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 274 ncü maddesinde emtianın maliyet bedeli ile değerleneceği hükme bağlanmıştır. Anılan Kanunun 275 nci maddesinde ise;             “İmal edilen emtianın (Tam ve yarı mamul mallar) maliyet bedeli aşağıda yazılı unsurları ihtiva eder:             1. Mamulün vücuda getirilmesinde sarfolunan iptidai ve ham maddelerin bedeli;             2. Mamule isabet eden işçilik;             3. Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse;             4. Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse; (Bu hissenin mamulün maliyetine katılması ihtiyaridir.);             5. Ambalajlı olarak piyasaya arzedilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj malzemesinin bedeli.             Mükellefler, imal ettikleri emtianın maliyet bedellerini yukarıdaki unsurları ihtiva etmek şartıyla diledikleri usulde tayin edebilirler.” hükmüne yer verilmiştir.             Yukarıda yer verilen hükümlere göre, işletmenizde imal edilen ancak rutubete maruz kalmaları nedeniyle sonraki dönemlerde yeniden fırınlanmaları suretiyle rutubet oranı düşürülen … için katlanılan (ürünün ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi zaruri olduğu da göz önüne alındığında ambalajlama öncesi yapılacak) giderlerin mamulün maliyet bedeline ilave edilmesi gerekmektedir.             Bilgilerinize rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER İflas Ertelemesi Kararında Şüpheli Alacak Karşılığı: Vergi Usul Kanunu Kapsamında Uygulama Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.