Bu yazı yalnızca 13/07/2015 tarihli, 11395140-105[229-2014/VUK1-17959]-68035 sayılı özelge esas alınarak hazırlanmıştır. Giriş İhracat işlemlerinde fatura düzenleme süreci çoğu zaman ödeme akışlarının karmaşık yapısı nedeniyle sorular doğurur. Özellikle ihracat bedelinin bir kısmının ithalatçıdan, diğer kısmının ise üçüncü bir finans kuruluşundan veya aracı kurumdan tahsil edilmesi durumunda faturanın kime düzenleneceği sıkça tereddüt edilir. Bu blog yazısında, XYZ Dış Ticaret A.Ş. üzerinden somutlaştırılmış bir senaryo ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın konuya ilişkin değerlendirmesi ele alınmakta ve faturanın hangi kişi veya kuruma düzenlenmesi gerektiği mevzuat çerçevesinde açıklanmaktadır. Örnek; XYZ Dış Ticaret A.Ş., Türkiye’den yurt dışına ihracat yapmak üzere Almanya’daki ABC Import GmbH ile anlaşmıştır. Yapılacak satışta: Bedelin %70’i ithalatçı firma tarafından, Kalan %30’u ise alıcı firmanın çalıştığı bir Avrupa finans kurumu tarafından ödenecektir. Şirket, bu nedenle faturanın iki ayrı kişi adına düzenlenip düzenlenemeyeceği konusunda tereddüde düşmüş ve bu uygulamanın Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Kurumlar Vergisi Kanunu açısından bir sakıncası olup olmadığını GİB’e sormuştur. Mevzuatın Bakış Açısı: Müşteri Kimdir? 1. Kurumlar Vergisi Açısından 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi, işletmenin elde ettiği tüm ticari kazançların kurum kazancı olduğunu belirtir. Dolayısıyla ihracat işleminden elde edilecek kazanç, ödemenin kim tarafından yapıldığına bakılmaksızın kurum kazancı kapsamında vergilendirilir. Bu noktada sorun, kazancın kim olduğuna değil, faturanın kime düzenleneceğine ilişkindir. 2. Vergi Usul Kanunu Açısından Temel İlkeler Fatura, ödemeye göre değil; malın teslim edildiği müşteriye göre düzenlenir. VUK 229’a göre fatura:Satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere düzenlenen ticari vesikadır. Bu nedenle: Fatura ödeme yapan kişiye değil, Malı satın alan veya hizmetten faydalanan kişiye düzenlenir. VUK 230 ve 231 ise faturada müşterinin adının, unvanının, adresinin ve vergi bilgilerinin bulunmasını zorunlu kılar. Özelgenin Cevabı: Fatura Tek Bir Kişi Adına Düzenlenebilir Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açık değerlendirmesine göre: İhracat faturası iki ayrı kişi adına düzenlenemez. Bedelin farklı kişilerce ödenmesi fatura düzenlemesini etkilemez. Fatura malı fiilen satın alan veya hizmetten faydalanan kişiye kesilmelidir. Dolayısıyla XYZ Dış Ticaret A.Ş., faturayı yalnızca ABC Import GmbH adına düzenlemek zorundadır. Ödeme akışının çok taraflı olması, faturanın bölünmesini veya farklı kişi/kurumlara düzenlenmesini haklı kılmaz. Sonuç İhracat işlemlerinde ödeme şekli nasıl olursa olsun, fatura yalnızca malı satın alan gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenir. Bedelin üçüncü bir kişi tarafından ödenmesi, fatura düzenlemesinde hukuki bir değişiklik yaratmaz. Bu uygulama hem VUK’un temel fatura düzenleme kurallarına hem de Gelir İdaresi Başkanlığı’nın konuya ilişkin yorumlarına tamamen uygundur. 10 Soru – 10 Cevap Tablosu SoruCevapFatura ödemeyi yapan kişiye göre düzenlenir mi?Hayır, malı satın alan müşteriye düzenlenir.Ödeme bir finans kurumu tarafından yapılırsa fatura ona mı kesilir?Hayır, fatura alıcı firmaya düzenlenir.Bir ihracat faturası iki farklı kişi adına düzenlenebilir mi?Hayır, mevzuata aykırıdır.Fatura düzenlemede temel kriter nedir?Malı satın alan veya hizmetten faydalanan kişidir.VUK faturayı nasıl tanımlar?Müşterinin borçlandığı meblağı gösteren belge olarak tanımlar.Ödeme akışının çok taraflı olması fatura muhatabını değiştirir mi?Hayır, değişmez.İhracat kazancı nasıl vergilendirilir?Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre ticari kazanç olarak.Fatura düzenleme süresi nedir?Teslim veya hizmetten itibaren 7 gündür.Müşteri kim olarak kabul edilir?Malı satın alan kişi/tüzel kişi.Özelgenin temel sonucu nedir?Fatura sadece alıcıya düzenlenir; ödeyen kişiye değil. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIİSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü   Sayı:11395140-105[229-2014/VUK1-17959]-6803513/07/2015Konu:Ödemenin farklı kişiler tarafından yapılması durumunda faturanın kimin adına düzenleneceği.              İlgide kayıtlı özelge talep formu ve dilekçenizde; …’ya ihraç edilecek bir malın ihraç bedeline ait faturanın bir kısmının …’daki ithalatçı firmaya, kalan kısmının da Avrupa’daki finans kurumuna düzenlenip düzenlenemeyeceği, bu durumun Vergi Usul Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu açısından sakıncasının bulunup bulunmadığı hususlarında görüş talep etmektesiniz.             GELİR VE KURUMLAR VERGİLERİ YÖNÜNDEN:             5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Safi Kurum Kazancı” başlıklı 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.             193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ticari kazancın konusunu teşkil eden 37 nci maddesinde, ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtilmiş, 38 inci maddesinde ise “Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:             1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir;             2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur.             Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.”  hükümlerine yer verilmiştir.             Bu hükümlere göre, …’ya ihraç edeceğiniz emtia dolayısıyla elde edeceğiniz kazancın kurum kazancı kapsamında değerlendirilerek vergilendirilmesi gerekmektedir.             VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olarak tanımlanmıştır.             Mezkur Kanunun “Faturanın şekli” başlıklı 230 uncu maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde faturaya müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarasının yazılmasının mecburi olduğu, 231 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde de; faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesi gerektiği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.             Aynı Kanunun 232 nci maddesinde ise; birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ve kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek, satın aldıkları emtia ve hizmetler için de fatura istemek ve almak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.             Yukarıda yer alan hükümlerden müşteri, malı satın alan veya kendisine iş yapılan gerçek veya tüzel kişi olarak anlaşılmaktadır.             Öte yandan, fatura tahakkuka ilişkin bir belge olduğundan düzenlenmesi bedelin ödenmesine değil, malın teslimine veya hizmetin ifasına bağlıdır. Bu nedenle faturanın düzenlenmesinde fatura bedelinin kimin tarafından ödendiği hususu önemli olmayıp, faturanın malı satın alan veya kendisine iş yapılan gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenmesi gerekmektedir.             Bu itibarla, şirketinizce …’ya ihraç edilecek bir malın ihraç bedeline ait faturanın bir kısmının …’daki ithalatçı firmaya, kalan kısmının da Avrupa’daki finans kurumuna düzenlenmesi mümkün bulunmamakta olup, faturanın malı satın alan ya da hizmetten faydalanan gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenmesi gerekmektedir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Kendi Arsası Üzerine Yapılan İş Merkezi İnşaatının Vergisel Durumu ve Mükellefiyetin Devamı Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.