Lokantacılık faaliyetinde bulunan işletmeler için, Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında hangi sınıfta defter tutulacağı, yıllık alım ve satış tutarlarının doğru hesaplanmasına bağlıdır. Özellikle yıllık alış tutarına hangi giderlerin dahil edilip edilmeyeceği uygulamada en çok tereddüt edilen konulardan biridir. Bu yazıda, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından 03.09.2015 tarihli özelgede yapılan açıklamalar çerçevesinde, teknik bir örnek olay üzerinden konuyu ayrıntılı biçimde ele alıyoruz. 1. Vaka: Ankara’daki “Lezzet Sofrası Lokantası”nın Sorusu Ankara’da faaliyet gösteren Lezzet Sofrası Lokantası A.Ş., (Unvan örnek olarak yazılmıştır) 2015 yılında defter tutma sınıfını belirlerken VUK’un 177’nci maddesindeki hadleri uygulamak istemiştir. İşletme yönetimi, yıllık alış tutarını hesaplarken şu kalemleri tereddütlü bulmuştur: Et, ekmek, sebze gibi temel gıda ürünleri Döner ocağında kullanılan LPG tüpü Fırında kullanılan kömür ve odun Çalışanlara ait işçilik ve SGK giderleri Döner ocağı, fırın, buzdolabı gibi demirbaş alımları Bu giderlerin hangilerinin “yıllık alış tutarı”na dahil edilmesi gerektiği hususunda Vergi Dairesinden görüş talep edilmiştir. 2. Özelgedeki Açıklama: Yıllık Alış Tutarı Nasıl Hesaplanır? Vergi Usul Kanunu’nun 177’nci maddesi, birinci sınıf tüccar olma şartlarını açıkça belirlemiştir. Lokantacılık faaliyetlerinde esas alınacak bent, maddenin 1 numaralı bendidir: 2025 Yılı defter tutma hadleri; Yıllık alış tutarı 2.000.000 TL’yiveya Yıllık satış tutarı 2.80.000 TL’yi aşan işletmeler birinci sınıfa dâhildir. Bu hüküm çerçevesinde yıllık alış tutarına sadece satılan malın üretimi veya sunumu için zorunlu olan ilk madde ve malzeme alışları dahil edilecektir. Dahil edilmesi gerekenler (ilk madde–malzeme): Et, ekmek, salça, yağ, baharat gibi gıda girdileri Döner ocağında kullanılan LPG tüpü Fırın yakıtı olarak kullanılan kömür veya odun Pişirme ve üretim sürecinde tüketilen tüm yardımcı malzemeler Dahil edilmeyecekler: İşçilik giderleri SGK primleri Demirbaş, makine, ekipman, döner ocağı, fırın gibi duran varlık alımları Elektrik, su, kira, sigorta, bakım gibi dönemsel faaliyet giderleri 3. Teknik Değerlendirme: İlk Madde ve Malzeme – Faaliyet Gideri Ayrımı Özelgede verilen teknik çerçeveye göre: Üretim için tüketilen mallar ilk madde veya yardımcı malzeme niteliğindedir ve alış tutarına dahil edilir. İşletmenin faaliyetini sürdürebilmesi için gerekli olmakla birlikte üretilen ürünün maliyetine girmeyen harcamalar, alış tutarına dahil edilmez. Bu ayrım, defter tutulacak sınıfın doğru belirlenmesi için esastır. 4. Sonuç ve Uygulama Ankara Vergi Dairesi tarafından verilen özelgeye göre: Lokantacılık işletmeleri defter tutma sınıfını belirlerken VUK 177/1 kapsamında değerlendirme yapmalıdır. Yıllık alış tutarında yalnızca ilk madde ve yardımcı malzemeler dikkate alınmalıdır. İşçilik, SGK primi, demirbaş alımı gibi kalemler alış tutarına eklenemez. Bu hükümlere göre yapılan sınıf tespiti hukuka uygundur. Bu değerlendirme, özellikle küçük ve orta ölçekli lokantaların sınıf değiştirme süreçlerinde büyük önem taşımaktadır. Soru – Cevap Tablosu SoruCevapLokantacılık faaliyetinde defter tutma sınıfı nasıl belirlenir?VUK 177’nci maddeye göre yıllık alış veya satış tutarlarının hadleri aşması ile belirlenir.Yıllık alış tutarına hangi giderler dahil edilir?Yalnızca ilk madde ve yardımcı malzeme niteliğindeki tüketilen mallar dahil edilir.Gıda malzemeleri alış tutarına dahil edilir mi?Evet, et, ekmek, yağ gibi esas malzemeler alış tutarına dahildir.Tüp, kömür ve odun giderleri alış tutarına dahil edilir mi?Evet, üretimde tüketildiği için yardımcı malzeme olarak dahil edilir.SGK ve işçilik giderleri alış tutarına dahil midir?Hayır, faaliyet gideridir; alım tutarına eklenmez.Demirbaş alımları yıllık alış tutarına girer mi?Hayır, duran varlık niteliğindedir ve dahil edilmez.Lokanta faaliyetinde sınıf değiştirme neye göre yapılır?Alış ve satış hadlerinin aşılıp aşılmadığına göre yapılır.Faaliyet giderleri sınıf belirlemede dikkate alınır mı?Hayır, yalnızca mal ve yardımcı malzeme alımları dikkate alınır.Döner ocağı alımı alış tutarına dahil midir?Hayır, demirbaş niteliğinde olduğu için dahil edilmez.Özelge lokantalar için hangi hususu açıklığa kavuşturuyor?Yıllık alış tutarına sadece üretim için tüketilen malzemelerin dahil edileceğini netleştirmektedir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI(Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)   Sayı:27575268-105[177-2014-149]-89803/09/2015Konu:Lokantacılık faaliyetinde defter tutma ve sınıf değiştirme hadlerine giderlerin dahil edilip edilmeyeceği              İlgi talep formunuzda; lokantacılık faaliyeti ile iştigal ettiğiniz, defter tutma hadlerine göre 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177/1 nci maddesini dikkate aldığınız, bu maddede yıllık alımlarınızın tutarını hesaplarken ilgili yıldaki SSK, işçilik, döner ocağında kullandığınız tüp ve fırınınızda kullandığınız kömür, odun gibi giderlerinizin yıllık alım tutarlarına eklenip eklenmeyeceği hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmiştir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinde, “Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:             1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı (01/01/2015 tarihinden itibaren) 160.000- TL’yi veya satışları tutarı (01/01/2015 tarihinden itibaren)  220.000- TL’yi aşanlar,             2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı (01/01/2015 tarihinden itibaren) 88.000- TL’yi aşanlar;             3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı (01/01/2015 tarihinden itibaren) 160.000- TL’yi aşanlar;              …..” hükmüne yer verilmiştir.             Buna göre;             – Lokantacılık faaliyetinizde defter tutma bakımından tabi olacağınız sınıfın belirlenmesinde Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin dikkate alınması gerekmektedir.             – Yıllık alış tutarının hesabında, satılan malların tedariki veya üretilebilmesi için kullanılması veya tüketilmesi zorunlu olan ilk madde malzeme ve yardımcı malzemelerin (döner üretimi için gerekli olan et, ekmek, tüp, kömür alımı vb.) alış tutarları dikkate alınmalıdır.             – İşletmenizde kullanılmak üzere alınan, makine, teçhizat, demirbaş, taşıtların alımı ve yapılan faaliyet giderleri (sigorta ve işçilik giderleri, döner ocağı alımı vb. ) alış tutarına dâhil edilmeyecektir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Geçici Teminat Mektuplarının Gider Yazılması ve Muhasebe Kaydı: İhalenin İptali Durumunda Uygulama Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.