Kargoda Kaybolan Malların Vergisel Boyutu Giriş Ticari hayatın önemli unsurlarından biri olan kargo ile mal gönderimi sırasında yaşanan kayıplar, hem işletmelerin mali yapısını hem de vergisel yükümlülüklerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle kaybolan malların muhasebeleştirilmesi, kurumlar vergisi ve katma değer vergisi (KDV) açısından nasıl değerlendirileceği konusunda mükellefler açısından belirsizlik yaratmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelgede, bu tür kayıpların nasıl ele alınması gerektiği açıklığa kavuşturulmuştur. Kurumlar Vergisi ve Vergi Usul Kanunu Açısından 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre safi kurum kazancı, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde tespit edilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesinde ticari kazancın elde edilmesi ve sürdürülmesi için yapılan giderlerin indirilebileceği düzenlenmiştir. Ancak kaybolan veya çalınan malların zarar olarak gider yazılmasına imkân tanıyan bir hüküm bulunmamaktadır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda ise yalnızca doğal afet, bozulma veya çürüme gibi nedenlerle değerini kaybeden malların emsal bedelle değerlenmesi öngörülmüştür. Kargoda kaybolan emtia bu kapsama girmediği için, vergi matrahında gider olarak dikkate alınması mümkün değildir. Ayrıca kaybolan mallara ait faturaların da belirli usullere göre iptal edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda: Kargo firmasından alınacak resmi belgeler, Faturaların karşı tarafça teslim alınmadığına dair yazılı beyanlar, Kayıp faturaların ilan yoluyla duyurulması şeklinde belgeler düzenlenmeli ve muhafaza edilmelidir. Aşağıda verilen özelgede ispat için gereken belgeler; “Diğer taraftan, kargo ile gönderim sırasında malla birlikte kaybolduğu belirtilen faturalara ilişkin olarak, ilgili kargo firmasından temin edilecek belgelerle durumun tevsik edilmesi üzerine, nezdinizde kalan nüshalar üzerine vakanın şerh düşülerek imzalanmak suretiyle iptali mümkün bulunmakta olup, söz konusu belgelerin (adına fatura düzenlenen kurum ya da kişilerden ilgili malların ve faturaların taraflarına intikal ettirilmediğine dair beyanlarını içeren ıslak imzalı yazı ve kayıp olan faturalara ilişkin bilgilerin ayrıntılı bir şekilde belirtildiği gazete ilanı ile birlikte) Kanunun muhafaza ve ibraz hükümleri çerçevesinde muhafaza edilmesi gerekmektedir.“ KDV Açısından Değerlendirme 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre mal ve hizmet teslimleri KDV’ye tabidir. Ancak Gelir ve Kurumlar Vergisi’nde gider olarak kabul edilmeyen ödemelere ilişkin KDV de indirilemez. Bu nedenle kargoda kaybolan mallar için ödenen KDV, indirim konusu yapılamamaktadır. Daha önce indirim konusu yapılmışsa, bu tutarlar ilgili dönemde “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” satırında beyan edilerek düzeltilmelidir. Sonuç Kargoda kaybolan mallar işletme açısından fiilen zarara neden olsa da, vergi mevzuatı bu zararın gider yazılmasına izin vermemektedir. Dolayısıyla, kaybolan malların bedeli kurum kazancının tespitinde dikkate alınamaz ve bunlara ait KDV indirim konusu yapılamaz. İşletmelerin bu durumda, belgelerini doğru şekilde düzenleyerek muhafaza etmeleri ve KDV beyanlarını düzeltmeleri gerekmektedir. Soru ve Cevaplar 1. Kargoda kaybolan mallar gider yazılabilir mi?Hayır. Vergi mevzuatında kaybolan veya çalınan malların gider yazılmasına dair hüküm bulunmamaktadır. 2. Kaybolan mallar için KDV indirilebilir mi?Hayır. Kaybolan mallara ilişkin KDV, indirilemeyen KDV olarak dikkate alınmalıdır. 3. Daha önce indirilen KDV kaybolan mallar için ne yapılır?Bu tutarlar ilgili dönemde KDV beyannamesinde “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” bölümünde beyan edilmelidir. 4. Vergi Usul Kanunu’na göre hangi kayıplar gider yazılabilir?Doğal afetler, çürüme, bozulma gibi nedenlerle değerini kaybeden mallar emsal bedelle değerlendirilebilir. 5. Kaybolan faturalara ilişkin nasıl bir işlem yapılmalıdır?Kargo firmasından alınacak belgeler, gazete ilanı ve karşı taraf beyanı ile belgeler iptal edilip muhafaza edilmelidir. 6. Kaybolan mallar maliyet hesabında dikkate alınabilir mi?Hayır. Kaybolan mallar maliyet unsuru olarak değerlendirilemez. 7. Kaybolan mallar için tazmin alınırsa ne yapılır?Kargo firması tarafından yapılan ödemeler gelir olarak kaydedilir. 8. Kanunen kabul edilmeyen gider nedir?Vergi mevzuatında indirimi kabul edilmeyen ve zarar yazılamayan giderlerdir. Kaybolan mallar bu kapsamdadır. 9. Kaybolan mallar kurum kazancını etkiler mi?Evet, mali zarar doğurur ancak vergi matrahında indirim olarak dikkate alınmaz. 10. İşletmeler kaybolan mallar için nasıl önlem alabilir?Kargo sigortası yaptırmak, gönderim belgelerini düzenli tutmak ve kayıp durumunda resmi belgelerle süreci belgelendirmek gerekir. ÖRNEK ÖZELGE T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları KDV ve ÖTV Grup Müdürlüğü    Sayı:84974990-130[KDV.1/İ-29-2020/31]-18786302.05.2023Konu:Kargoda kaybolan malların vergisel boyutu  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 28/10/2019 tarihinde kargoya teslim edilen malzemenin faturası ile birlikte kaybolduğu, kargo şirketi ile yapılan görüşmede gönderilen malzemenin ve faturasının akıbetinin belirsiz olduğunun söylendiği belirtilerek, kaybolan mallar ve faturaya ilişkin olarak vergisel yönden nasıl bir yol izleneceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safî kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde, safî kurum kazancının tespit edilmesi sırasında indirilecek giderler sayılmış olup, bunlar arasında ticari işletmede mevcut varlıklardan herhangi bir suretle meydana gelen eksilmelerin gider yazılabileceği hususuna yer verilmemiştir. Aynı maddenin 1 numaralı bendinde ise, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safî kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bunun yanı sıra, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; – (3/B) maddesinde, “B) İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz. İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir.“, – 219 uncu maddesinde, “Muameleler defterlere zamanında kaydedilir. Şöyle ki a) Muamelelerin işin hacmine ve icabına uygun olarak muhasebenin intizam ve vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Bu gibi kayıtların on günden fazla geciktirilmesi caiz değildir. b) Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanarak yürüten müesseselerde, muamelelerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir. Ancak bu kayıtlar, muamelelerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmesine cevaz vermez. …“, – 227 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.”, – 229 uncu maddesinde, “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.“, – 231 inci maddesinin beşinci bendinde, “Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamî yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.“, – 278 inci maddesinde, “Yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar emsal bedeli ile değerlenir.“ hükümleri yer almaktadır. Bu bağlamda, emtianın doğal afetler ile emtianın kendisinde bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde değerinde meydana gelen kayıpların, emtianın emsal bedeli ile değerlenmesi suretiyle telafisine imkân tanınmış, ancak çalınan veya kaybolan emtianın ne şekilde değerleneceğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, vergi hukukumuz açısından sermaye ve sermayenin herhangi bir unsurunda meydana gelen değer kayıplarının düşük bedelle değerlendirilmesi veya değişik yollarla sonuç hesaplarına intikal ettirilmesi, esas olarak ticari ve zirai faaliyetlerin normal bir şekilde işleyişinden veya tabii afetler yüzünden değer kaybına uğramasından doğmuş olması şartlarına bağlanmış olup, işletme aktifine kayıtlı, kaybolan veya çalınan emtianın 213 sayılı Kanunun 278 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Buna göre, vergi kanunlarında, kaybolan mal bedellerinin zarar olarak yazılacağına dair herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu bağlamda, kargoda kaybolan mallar Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendinde belirtilen mahiyette bir genel gider olmadığından, bu kapsamda gider kaydedilmesine imkân bulunmadığı gibi maliyet unsuru olarak da dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır. Diğer taraftan, kargo ile gönderim sırasında malla birlikte kaybolduğu belirtilen faturalara ilişkin olarak, ilgili kargo firmasından temin edilecek belgelerle durumun tevsik edilmesi üzerine, nezdinizde kalan nüshalar üzerine vakanın şerh düşülerek imzalanmak suretiyle iptali mümkün bulunmakta olup, söz konusu belgelerin (adına fatura düzenlenen kurum ya da kişilerden ilgili malların ve faturaların taraflarına intikal ettirilmediğine dair beyanlarını içeren ıslak imzalı yazı ve kayıp olan faturalara ilişkin bilgilerin ayrıntılı bir şekilde belirtildiği gazete ilanı ile birlikte) Kanunun muhafaza ve ibraz hükümleri çerçevesinde muhafaza edilmesi gerekmektedir. II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun; – (1/1) maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti kapsamında Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, – (29/1) maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV ile ithal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen KDV’yi indirebilecekleri, – (30/d) maddesinde, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin indirilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, KDV Genel Uygulama Tebliğinin “İndirilemeyecek KDV” başlıklı (III/C-2.) bölümünde yer alan “Genel Açıklama” başlıklı (III/C-2.1) alt bölümünde; “… aşağıda açıklanan vergiler, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilmez. … ç) Kanunun (30/d) maddesi uyarınca Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen (kanunen kabul edilmeyen) giderler dolayısıyla ödenen KDV de mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilemeyecektir. Bu itibarla, faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan giderler dışında kalan, işle ilgili bulunmayan veya işletme sahibinin özel tüketimine yönelik harcamalar niteliğinde bulunan ve sair kanunen kabul edilmeyen giderlere ilişkin belgelerde gösterilen KDV tüketici durumunda bulunan işletme veya işletme sahibi üzerinde kalacaktır.” açıklamaları yer almaktadır. Buna göre, şirketiniz tarafından kargoya verilen ve kargo şirketi nezdinde kaybolan malzemelere ilişkin yapılan harcamaların kurum kazancının tespitinde indirimi kabul edilmeyen (kanunen kabul edilmeyen) gider olarak değerlendirilmesi halinde, söz konusu kaybolan ve teslime konu edilemeyen malzemelere ilişkin KDV’nin, mezkûr Kanunun (30/d) maddesi uyarınca indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu durumda, daha önce indirim konusu yapılan KDV tutarlarının, indirilemeyecek KDV haline dönüştüğü vergilendirme dönemine ait 1 No.lu KDV Beyannamesinin “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi” satırında beyan edilmek suretiyle indirim hesaplarından çıkarılması gerekmektedir. … DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Teknoparklardaki Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği 602 Hesapta Gelir Olarak Dikkate… Teknoparkta Tamamlanıp Proje Bitirme Belgesi Alınan Projenin Teknopark Dışında Satışı Kurumlar… Teknoparklarda Tahsil Edilmeyen Alacağın Kur Farkı Vergi Matrahına Dahil Edilmeyecek Teknoparkta Başarılı Tamamlanan Projenin Satışında KDV İstisnası Uygulanır Mı? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.