KADIN ÇALIŞANLAR İÇİN KREŞ VE GÜNDÜZ BAKIMEVİ YARDIMLARININ VERGİSEL ANALİZİ İş dünyasında kadın istihdamının desteklenmesi ve iş-özel hayat dengesinin tesisi amacıyla sağlanan sosyal hakların vergisel boyutu, modern maliye hukukunun en dinamik alanlarından birini oluşturmaktadır. İşverenlerin kadın personeli için kreş ve gündüz bakımevi hizmetlerini dışarıdan satın almaları, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu açısından belirli usul ve esaslara tabi kılınmıştır. Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 31.08.2022 tarihli ve 93767041-125-114897 sayılı özelgesi, bu süreçte faturanın kimin adına düzenleneceğinden KDV indirimine kadar kritik detayları akademik bir netlikle ortaya koymaktadır. ÖRNEK: TEKNO-PARS YAZILIM A.Ş. KREŞ DESTEĞİ UYGULAMASI Konuyu hukuk ve muhasebe disiplini açısından somutlaştırmak adına, Kocaeli’de faaliyet gösteren “Tekno-Pars Yazılım A.Ş.” unvanlı bir kurumsal yapıyı mercek altına alalım. (Unvan Örnek olarak verilmiştir.) Tekno-Pars Yazılım A.Ş., bünyesinde çalışan kadın mühendis Bayan (C)’nin çocuğunun okul öncesi eğitimi için bir özel kreş ile anlaşma sağlamıştır. Şirket, her ay kreş ücretini doğrudan ilgili eğitim kurumuna ödemektedir. Şirket muhasebe birimi, kreş işletmesi tarafından düzenlenen faturayı kayıtlarına alırken şu sorunsallarla karşılaşmıştır: -Fatura şirket adına mı yoksa personel adına mı düzenlenmelidir? -Faturada yer alan KDV tutarı genel gider olarak indirim konusu yapılabilir mi? -Brüt asgari ücretin %50’sini aşan ödemelerde vergisel sorumluluk nasıl şekillenecektir? Şirket, mali riskleri minimize etmek adına konuyu vergi dairesine danışmıştır. ÜCRET NİTELİĞİ VE GELİR VERGİSİ İSTİSNASI ŞARTLARI Gelir Vergisi Kanunu’nun 61. maddesi uyarınca, işveren tarafından personeline sağlanan para ve ayınlar ile para ile temsil edilebilen her türlü menfaat “ücret” olarak tanımlanmıştır. Ancak kanun koyucu, kadın çalışanlara sağlanan kreş hizmeti için özel bir teşvik öngörmüştür: Doğrudan Ödeme Şartı: Ödemenin işveren tarafından doğrudan kreş işletmecisi olan gelir veya kurumlar vergisi mükellefine yapılması zorunludur. İstisna Limiti: 2018/11674 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu istisna tutarı, her bir çocuk için aylık brüt asgari ücretin %50’sine yükseltilmiştir. Aşan Kısmın Vergilendirilmesi: Şirket tarafından yapılan ödemenin bu limiti (Brüt Asgari Ücret x 0,50) aşması halinde, aşan tutar “net ücret” kabul edilerek brütleştirilmeli ve üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmalıdır. KURUMLAR VERGİSİ VE KDV AÇISINDAN MUHASEBELEŞTİRME ESASLARI İlgili özelgede vurgulanan en stratejik husus, faturanın düzenlenme şekli ve KDV indirimidir. Faturanın Muhatabı: 303 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca, kreş faturası işveren adına değil, doğrudan hizmeti alan hizmet erbabı (kadın çalışan) adına düzenlenmelidir. KDV İndirimi Yasağı: Fatura personel adına düzenlendiği için, şirket bu faturadaki KDV tutarını 191 İndirilecek KDV hesabında gösteremez. Giderleştirme Yöntemi: KDV dahil toplam fatura tutarı, personelin ücret bordrosuna dahil edilmelidir. Bordroda gösterilen bu toplam tutar, GVK 40/1 maddesi kapsamında “ücret gideri” olarak kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilir. 10 SORU VE 10 CEVAP SoruCevap1- Kreş yardımı istisnasından sadece kadın çalışanlar mı yararlanabilir?Evet, Gelir Vergisi Kanunu 23/16 bendi uyarınca bu istisna kadın hizmet erbabına yöneliktir.2- İstisna sınırı aylık ne kadardır?Her bir çocuk için o ay geçerli olan aylık brüt asgari ücretin %50’si kadardır.3- Ödeme çalışana nakden yapılırsa istisna uygulanır mı?Hayır, ödemenin mutlaka doğrudan kreş veya bakımevi işletmesine yapılması gerekir.4- Kreş faturası şirket adına düzenlenebilir mi?Hayır, özelgeye göre faturanın mutlaka hizmet erbabı (personel) adına düzenlenmesi şarttır.5- Faturadaki KDV şirket tarafından indirilebilir mi?Hayır, fatura personel adına düzenlendiği için KDV indirimi yapılamaz, toplam tutar gider yazılır.6- Kreş yardımı ücret bordrosunda gösterilmeli midir?Evet, istisna kapsamında olsun veya olmasın sağlanan bu menfaat bordroda yer almalıdır.7- Erkek çalışanlara yapılan kreş yardımı istisna mıdır?Hayır, erkek çalışanlara sağlanan kreş yardımı vergi istisnası kapsamında değildir ve tamamı ücret sayılır.8- İstisna sınırını aşan ödemeler nasıl vergilendirilir?Sınırı aşan tutar brütleştirilerek gelir vergisi tevkifatına tabi tutulur.9- Şirket bu ödemeleri kurumlar vergisinden düşebilir mi?Evet, bordrolaştırılan ödemeler GVK 40/1 uyarınca personel gideri olarak matrahtan düşülebilir.10- Ödeme toplu yapılırsa istisna nasıl uygulanır?Toplu ödemelerde tutar aylara bölünerek her ayın matrahı ile ilişkilendirilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.  GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü    Sayı:93767041-125[0900260624]-11489731.08.2022Konu:İşvenlerce dışarıdan hizmet satın almak suretiyle kadın hizmet erbabına verilen kreş ve gündüz bakım evi hizmetinin kurumlar vergisi yönünden nasıl giderleştirileceği hk.  İlgi:  İlgide kayıtlı özelge talep formunda, işverenlerce kreş ve gündüz bakım evi hizmetinin iş yerinde verilmediği durumlarda bu amaçla hizmet alınan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince işletilen kreş ve gündüz bakım evlerine ödeme yapılmak suretiyle sağlanan menfaatlerin kurumlar vergisi yönünden nasıl giderleştirileceği ve bu kapsamda kesilen faturaların katma değer vergisinin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez…” hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde tevkifat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, söz konusu maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de, “Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiş, verginin hesaplanması başlıklı 104 üncü maddesinde de, “Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31’inci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103’üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır…” hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasına 7103 sayılı Kanunla eklenen (16) numaralı bendinde, “İşverenlerce, kadın hizmet erbabına kreş ve gündüz bakımevi hizmeti verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce bu hizmetlerin verilmediği durumlarda, ödemenin doğrudan bu hizmetleri sağlayan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine yapılması şartıyla, her bir çocuk için aylık, asgarî ücretin aylık brüt tutarının %15’ini aşmamak üzere bu istisnadan yararlanılır. Kreş ve gündüz bakımevi hizmetini sağlayanlara yapılan ödemelerin belirlenen istisna tutarını aşan kısmı ile hizmet erbabına bu amaçla nakden yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir. Bu bentte yer alan %15 oranını, asgarî ücretin aylık brüt tutarının %50’sine kadar artırmaya ve kanuni seviyesine getirmeye Bakanlar Kurulu, bu istisnanın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.).” hükmü yer almaktadır. 5/5/2018 tarihli ve 30412 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2018/11674 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %15 oranı, asgari ücretin brüt tutarının %50’si olarak belirlenmiştir. Konu ile ilgili olarak 11/6/2018 tarihli ve 30448 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 303 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmış olup, Tebliğin “İstisnanın kapsamı ve uygulaması” başlıklı 7 nci maddesinde, ” … (3) İşverenlerce, gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince işletilen kreş ve gündüz bakım evlerine ödeme yapıldığı durumlarda, istisnadan yararlanılacak tutar her bir çocuk için asgarî ücretin aylık brüt tutarının %15’ini aşmayacaktır. Sağlanan menfaatin asgari ücretin aylık brüt tutarının %15’ini aşması halinde, aşan kısım ücret olarak vergilendirilecektir.  %15 oranını, asgarî ücretin aylık brüt tutarının %50’sine kadar artırmaya ve kanuni seviyesine getirmeye Bakanlar Kurulu’na yetki verilmiştir. 5/5/2018 tarihli ve 30412 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2018/11674 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %15 oranı, bu tarihten itibaren asgari ücretin brüt tutarının %50’si olarak belirlenmiştir. (4) İşverenlerce, kadın hizmet erbabı adına doğrudan kreş ve gündüz bakımevi işleten mükelleflere yapılan ödemelerin belli bir dönem için toplu olarak yapılması durumunda, her bir aya isabet eden tutar, ilgili ay ücret matrahı ile ilişkilendirilerek istisna uygulanacaktır. (5) Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince, işveren tarafından ödenen tutar da dahil olmak üzere, kreş ve gündüz bakımevi hizmeti karşılığı olarak faturanın hizmet erbabı adına düzenlenmesi gerekmekte olup, işverenlerin bu kapsamda yaptığı ödemelere ilişkin belgeleri 213 sayılı Kanunda öngörülen süre boyunca saklamaları zorunludur. (6) Kadın hizmet erbabına, 193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (16) numaralı bendi kapsamında sağlanan menfaat ve yapılan ödemelere ilişkin tutarların, asıl ücret ile birlikte ücret bordrosunda gösterilmesi gerekmektedir.  …”  açıklamaları yer almaktadır. Buna göre, kadın hizmet erbabının hizmet aldığı gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince işletilen kreş ve gündüz bakım evlerine, şirketiniz tarafından ödeme yapılmak suretiyle sağlanan menfaat ücret olarak değerlendirilecek olup, söz konusu ödemenin asgarî ücretin aylık brüt tutarının (2018/11674 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca) %50’sini aşmayan kısmının Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (16) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, şirketiniz tarafından ilgili mevzuat uyarınca kadın personel adına özel kreşlere yapılan ödemeler ile ücret bordrosunda gösterilen söz konusu ödemelerin, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında kurum kazancınızın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır. Diğer taraftan, anılan Tebliğde belirtildiği üzere kreş ve gündüz bakım evi hizmeti karşılığı olarak faturanın hizmet erbabı adına düzenlenme zorunluluğu dikkate alındığında, hizmet erbabına sağlanan söz konusu menfaatin ücret gideri olarak değerlendirilmesi ve faturada yer alan KDV tutarının indirim konusu yapılmaksızın toplam tutarın bordroya dahil edilmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Hesaplama Araçları Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.