Giriş Türkiye’de özellikle altyapı, yol ve inşaat projelerinde sıkça karşılaşılan iş ortaklıkları (joint venture) modeli, mükelleflerin belirli projeleri birlikte yürütmelerine olanak tanır. Ancak uygulamada bu tür ortaklıklarda kullanılan iş makineleri, kamyonlar ve nakil vasıtalarının muhasebeleştirilmesi ve gider yazılması konularında tereddütler yaşanmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 02.12.2016 tarihli ve 11395140-010-235784 sayılı özelgesi, bu konudaki önemli bir uygulama rehberi niteliğindedir. Yazımızda, bu özelgede yer alan açıklamalar ışığında iş ortaklığı envanterine dahil edilmeyen taşıtların vergisel durumu ele alınmaktadır. Olayın Özeti Somut olayda, “”A” Yol ve İnşaat İş Ortaklığı”, büyük bir kamu altyapı projesinde taşeron olarak faaliyet göstermektedir.Şirket, faaliyetlerinde çok sayıda iş makinesi ve kamyona ihtiyaç duymasına rağmen bu araçları doğrudan satın alamamış veya kiralayamamıştır. Bunun yerine, ortaklardan bazıları kendi mülkiyetlerinde bulunan taşıtları iş ortaklığı faaliyetinde kullanıma sunmuştur.İş ortaklığı bu durumda, ortaklara ait araçları satın alma veya kiralama işlemi yapmaksızın fiilen proje kapsamında kullanmaktadır.Bu durumun Vergi Usul Kanunu açısından nasıl değerlendirileceği ve gider kaydı yapılıp yapılamayacağı hususunda tereddüt oluşmuştur. Yasal Dayanaklar Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre: Madde 182: Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler yevmiye defteri, defter-i kebir ve envanter defteri tutmak zorundadır. Madde 186: Envanter çıkarma, bilanço günündeki mevcutların, alacakların ve borçların sayım ve değerleme suretiyle tespitidir. Madde 189: Amortisman ayrılan kıymetlerin ve amortismanların, envanter defterinde özel bir bölümde gösterilmesi gerekir. Madde 269: Gemiler ve diğer taşıtlar gayrimenkuller gibi maliyet bedeliyle değerlenir. Madde 227: İşlemlerin tevsik edilmesi (belgelenmesi) zorunludur. Madde 229: Fatura, yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı gösteren ticari vesikadır. Bu hükümlere göre, bir iktisadi kıymetin işletme envanterine dahil edilmesi için, o varlığın işletmenin mülkiyetinde bulunması veya kiralama gibi hukuki bir ilişkiyle kullanım hakkının belgelenmiş olması gerekir. Özelgede Yer Alan Görüş Gelir İdaresi Başkanlığı, söz konusu özelgede şu değerlendirmeyi yapmıştır:İş ortaklığının faaliyetinde kullandığı taşıtlar ortaklara aitse ve bu taşıtların iş ortaklığına satın alma veya kiralama yoluyla devri gerçekleşmemişse, bu araçların iş ortaklığının envanterine alınması mümkün değildir. Bu nedenle: İş ortaklığının, ortaklara ait taşıtları fatura, sözleşme veya kiralama belgesi olmadan gider yazması mümkün değildir. Gider kaydının yapılabilmesi için, Vergi Usul Kanunu’nun 229 ve devamı maddelerinde belirtilen belgelerle işlemin tevsik edilmesi gerekmektedir. Vergisel Değerlendirme İş ortaklıklarının vergi uygulamalarında müstakil mükellefiyetleri bulunduğundan, ortaklara ait varlıkların kullanımı doğrudan giderleştirilemez.Bu kapsamda: Araçlar iş ortaklığına satın alınarak devredilirse, maliyet bedeli üzerinden amortisman ayrılabilir. Araçlar kiralama sözleşmesiyle kullanılıyorsa, kira bedelleri belgelendirilmiş olmak şartıyla gider olarak kaydedilebilir. Ancak hiçbir sözleşme veya fatura bulunmadan, sadece ortakların rızasıyla araçların işte kullanılması halinde, bu kullanım belgesiz harcama niteliği taşır ve vergisel açıdan gider olarak kabul edilemez. Uygulamada Örnek Senaryo “A Yol ve İnşaat İş Ortaklığı”, ortaklardan biri olan “XYZ Nakliyat Ltd. Şti.”ye ait iki kamyonu projede kullanmaktadır.Bu kamyonlar için ne satış ne de kiralama sözleşmesi yapılmamıştır.Bu durumda, iş ortaklığı: Kamyonları envanterine dahil edemez, Kullanıma ilişkin yakıt, bakım gibi giderleri de tevsik edilemediği sürece gider yazamaz, Ancak ileride kiralama sözleşmesi düzenlenirse, bu tarihten itibaren belgeli gider kaydı yapılabilir. Tavsiye ve Dikkat Edilmesi Gerekenler İş ortaklıklarında en sık yapılan hatalardan biri, ortakların kendi varlıklarının iş ortaklığı bünyesinde belgesiz kullanılmasıdır.Bu durum, hem gider reddine hem de usulsüzlük cezasına neden olabilir. Bu nedenle: Her araç için kira sözleşmesi veya satış faturası düzenlenmeli, Kira bedelleri banka yoluyla ödenmeli, Taşıtların envanter kaydı ve amortismanı doğru muhasebeleştirilmelidir. İnşaat sektöründe özellikle taşeron işlerde kullanılan makineler için bu sürecin belgeye bağlanması, ileride doğabilecek vergi tarhiyatı ve cezaların önüne geçecektir. Sonuç Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 02.12.2016 tarihli özelgesine göre, iş ortaklığında ortaklara ait taşıtların, kiralama veya satın alma işlemi olmaksızın envantere alınması ve gider yazılması mümkün değildir. Bu nedenle, ortaklık yapısında kullanılan her aracın belgelendirilmesi ve kayıt altına alınması, vergi mevzuatına uyum açısından zorunludur.Doğru belge düzeni, ileride hem ortaklık hem de ortaklar açısından vergi risklerini ortadan kaldıracaktır. 10 Soru 10 Cevap Tablosu SoruCevapİş ortaklığında ortaklara ait araç kullanılabilir mi?Evet, ancak kullanımın fatura veya kiralama sözleşmesiyle belgelenmesi gerekir.Belgesiz kullanılan araçların gideri kaydedilebilir mi?Hayır, Vergi Usul Kanunu’na göre belgesiz gider kaydı yapılamaz.Araç kiralama yapılmazsa envantere alınabilir mi?Hayır, kiralama veya satın alma olmadan envanter kaydı yapılamaz.Araç gideri için hangi belgeler gerekir?Fatura, kira sözleşmesi ve banka dekontu gibi tevsik edici belgeler.Amortisman ayrılabilir mi?Sadece iş ortaklığı mülkiyetindeki taşıtlar için amortisman ayrılabilir.Ortak kendi aracını ücretsiz kullandırırsa ne olur?Bu durumda gider kaydı yapılamaz, maliyete alınamaz.Gider yazabilmek için hangi VUK maddesi esas alınır?VUK 229 ve devamı maddeleri belge tevsiki esasını düzenler.İş makinesi kiralama gideri nasıl muhasebeleştirilir?İş makinesi kiralama harcamaları maliyet 7’li hesaplara gider olarak kaydedilir.Denetimde belgesiz kullanım tespit edilirse ne olur?Gider reddi ve özel usulsüzlük cezası uygulanabilir.İş ortaklıkları için tavsiye nedir?Her taşıt için kiralama/satın alma belgesi düzenlenmeli ve muhasebeye işlenmelidir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü  Sayı:11395140-010-23578402.12.2016Konu:İş Ortaklığında Kullanılan Taşıtların Gider Kaydı       …………             İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun ve dilekçenizin tetkikinden, … inşaatının yol yapımı inşaatı faaliyeti ile iştigal ettiğinizi; iş ortaklığınızın taşeron firma olup iş gereği birçok iş makinası ve iş kamyonlarına ihtiyaç duyduğunuzu, ancak kamyon ve nakil vasıtası alımı yapamadığınızı belirterek iş ortaklığında kullanılan ortaklara ait nakil vasıtalarının iş ortaklığı envanterine ne şekilde kayıt edileceği ve kiralama ve satın alma işlemi olmaksızın yol yapım inşaatı faaliyetinde kullanımının mümkün olup olmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmıştır.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesinde, bilanço esasında yevmiye defteri, defterikebir ve envanter defterinin tutulacağı;             185 inci maddesinde, envanter defterine işe başlama tarihinde ve müteakiben her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanterin kaydedileceği;             186 ncı maddesinde, envanter çıkarmanın bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmek olduğu;             189 uncu maddesinde, üzerinden amortisman ayrılan kıymetler ve bunların amortismanlarının envanter defterinin ayrı bir yerinde, özel bir amortisman defterinde veya amortisman listelerinde gösterileceği;             191 inci maddesinde, envantere alınan iktisadi kıymetlerin bu Kanunun değerlemeye ait üçüncü kitabında yazılı esaslara göre değerleneceği;             227 nci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu;             229 uncu maddesinde, faturanın, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olduğu;             269 uncu maddesinde, gemiler ve diğer taşıtların gayrimenkuller gibi maliyet bedeli ile değerleneceği             hükme bağlanmıştır.             Bu itibarla, ortaklara ait olan taşıtların, satın alınmak veya kiralanmak suretiyle iş ortaklığının envanterine dahil edilmesi, söz konusu işlemin Vergi Usul Kanununun 229 ve müteakip maddelerinde sayılmış bulunan belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.              Bilgi edinilmesini rica ederim.         (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER İcra Dairesi Tarafından Avukata Ödenen Vekalet Ücretinde Belge Düzeni ve KDV Uygulaması OHAL Kapsamında Kapatılan Şirketlerden Olan Alacaklar Değersiz Alacak Olarak Değerlendirilir mi? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.