İcra Takiplerinin Durdurulduğu Durumlarda Vergisel Değerlendirme Giriş Ticari hayatın en sık karşılaşılan risklerinden biri, işletmelerin alacaklarını zamanında tahsil edememesidir. Bu durum, özellikle hakkında iflas ertelemesi kararı bulunan şirketlerden olan alacaklar için ciddi muhasebe ve vergi sorunlarını gündeme getirir. Bu konuda önemli bir açıklama, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 17.02.2016 tarihli özelgesinde yapılmıştır. Olayın Özeti Bir turizm acentesi, müşterilerine verdiği konaklama hizmetleri karşılığında çekle tahsilat yapmaktadır. Ancak çeklerin bir kısmı vadesinde ödenmemiş, bunun üzerine icra takibi başlatılmıştır. Daha sonra borçlu şirket hakkında mahkeme tarafından iflas erteleme kararı verilmiştir. Firma şu sorulara yanıt aramaktadır: İflas ertelemesi kararı verilen borçludan tahsil edilemeyen alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir mi? İcra takibi başlamış ancak durdurulmuş alacaklar için ne yapılmalıdır? Şüpheli Alacak Kavramı Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesi uyarınca; Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla, -Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar, -Yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen ödenmeyen küçük tutarlı alacaklar,şüpheli alacak sayılır. Şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için: Alacağın ticari kazançla ilgili olması, Tahsil edilme riskinin doğmuş olması, Dava veya icra takibine başlanmış olması,gerekmektedir. İflas Ertelemesi ve İcra Takibinin Durdurulması İcra ve İflas Kanunu’nun 179/b maddesi gereği, mahkemece iflas erteleme kararı verilmesi, borçlu aleyhine yapılan tüm takiplerin durmasına neden olur. Ancak bu durum, alacaklının alacağını tamamen kaybettiği anlamına gelmez. İflas ertelemesi, borçlunun faaliyetlerini sürdürmesi için geçici bir koruma sağlar, fakat alacaklıların dava açma veya takip başlatma imkanını kısıtlar. Vergisel Değerlendirme 1) İflas Erteleme Kararından Önce Başlatılan Takipler Alacak hakkında iflas kararı verilmeden önce icra takibine başlanmışsa, bu alacak icra safhasına girmiş sayıldığından, takibin başlatıldığı yılda şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir. Ancak aynı alacak için sonraki yıllarda yeniden karşılık ayrılması mümkün değildir. 2) İflas Erteleme Kararından Sonra Tahsil Edilemeyen Alacaklar İflas ertelemesi kararı sonrası doğan ve tahsil imkanı kalmayan alacaklar için, mahkeme kararının verildiği hesap döneminde şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılması mümkündür. Burada önemli olan, alacağın kanuni takibe konu olamaması ve fiilen tahsil edilemeyecek durumda bulunmasıdır. 3) Alacakların Sonradan Tahsili Daha sonra iflas erteleme süreci sona erer ve alacak tahsil edilirse, tahsil edilen tutar, tahsil edildiği dönemde gelir olarak kaydedilmelidir. Muhasebe Uygulaması (Örnek) İşlemHesapAçıklamaŞüpheli alacak karşılığı ayrılması654 Karşılık Giderleri / 129 Şüpheli Alacaklar Karşılığıİflas ertelemesi kararı verilen alacak içinTahsil edilmesi halinde102 Bankalar / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Tahsil edilen tutar kadar gelir kaydıKarşılığın iptali129 Şüpheli Alacaklar / 644 Konusu Kalmayan KarşılıklarArtık tahsil edilmeyen kısım gelirleştirilir Özelgenin Sonuç Bölümü Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın değerlendirmesine göre: İflas ertelemesi kararı, alacaklının icra takibi yapmasını engeller, ancak alacağın tahsilini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu durumda, iflas erteleme kararının verildiği hesap döneminde şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir. İcra takibi iflas kararından önce başlatılmışsa, karşılık ancak o yıl ayrılabilir. Sonraki yıllarda aynı alacak için yeni karşılık ayrılamaz. Özelgedeki Konu İle ilgili 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapŞüpheli alacak karşılığı nedir?Tahsil riski doğan ticari alacaklar için ayrılan muhasebe karşılığıdır.İflas ertelemesi nedir?Şirketin mali yapısını düzeltmesi için geçici koruma sağlayan mahkeme kararıdır.İflas ertelemesi durumunda icra takibi yapılabilir mi?Hayır, tüm takipler durur.Bu durumda alacak tamamen kaybolur mu?Hayır, sadece tahsil süreci ertelenir.Karşılık ne zaman ayrılır?İflas erteleme kararının verildiği yılda.Daha önce icraya verilmiş alacaklar için ne yapılır?Takibe başlanan yılda karşılık ayrılmalıdır.Aynı alacak için iki yıl üst üste karşılık ayrılabilir mi?Hayır, sadece bir kez ayrılabilir.Tahsil gerçekleşirse ne olur?Tahsil edilen tutar gelir yazılır.Karşılık gideri kurum kazancından indirilebilir mi?Evet, ticari alacakla ilişkili olduğu sürece. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ   BAŞKANLIĞIANKARA VERGİ   DAİRESİ BAŞKANLIĞI(Mükellef   Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)   Sayı:27575268-105[323-2015-461]-673417/02/2016Konu:Hakkında iflas ertelemesi kararı bulunan firmadan olan   alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılıp ayrılamayacağı hk.                   İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; …Vergi Dairesi Müdürlüğünün …vergi kimlik numaralı mükellefi olduğunuz,… A.Ş. acentesi müşterilerine verdiğiniz konaklama hizmeti karşılığı düzenlediğiniz faturalara konu alacaklarınıza karşılık … adet yabancı paralı vadeli çek alındığı,             -Alınan söz konusu çeklerden son ödeme tarihleri …/…/2014 olan iki adet çekin vade tarihinde ödenmemesi nedeniyle borçlu firma hakkında …/…/2014 tarihinde icra takibine başlanıldığı, takibe ilişkin tebligatın borçlu firmaya …/…/2014 tarihinde yapıldığı, tebliğe müteakip 10 günlük ödeme süresinin son günü olan …/01/2015 tarihine kadar borcun ödenmediği ve bu tarihten sonra borçlu firmanın mallarına haciz konulduğu,             – Ancak … Ticaret Mahkemesinin …/01/2015 tarihli ve … Esas No.lu kararı ile İcra İflas Kanununun 179/a maddesi uyarınca, iflas erteleme talebinde bulunan ilgili firma hakkında yapılmış ve yapılacak icra takipleri ile ihtiyati haciz ve tedbir uygulamalarının durdurulduğu,             -Yine, son ödeme tarihi …/01/2015 tarihinden sonra olan çekler için mezkur mahkeme kararı uyarınca bu aşamada icra dosyasında haciz işlemi yapılamadığı,             belirtilerek, borçlu … A.Ş.’den almış olduğunuz çekler için toplam … tutarındaki alacağınıza ilişkin olarak borçlu firma hakkında … Ticaret Mahkemesinin vermiş olduğu iflas erteleme kararına istinaden şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılıp ayrılamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesinde “Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;             1-Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;             2-Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar;             şüpheli alacak sayılır. Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.             Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Teminatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder.             Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir.” hükmü yer almaktadır.             Bu hükme göre, ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla; dava veya icra safhasında bulunan alacaklarla, yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş olan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar şüpheli alacak sayılmakta, bu şartlardan herhangi birinin mevcut olmaması durumunda ise şüpheli ticari alacak kaydına imkân bulunmamaktadır.             Diğer yandan şüpheli ticari alacaklar için dava veya icra takibine başlanıldığı yılda karşılık ayrılması gerekmekte olup, şüpheli hale geldiği hesap döneminde karşılık ayrılmayan alacaklar için daha sonraki dönemlerde şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılması mümkün olmamaktadır.             Öte yandan, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 179/b maddesi ile iflas erteleme kararı üzerine borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takibin yapılamayacağı ve evvelce başlamış takiplerin duracağı; bir takip muamelesi ile kesilebilen zaman aşımı ve hak düşüren müddetlerin işlemeyeceği hüküm altına alınmıştır.             İflasın ertelenmesi kararı firmadan alacağı olanların alacaklarını tahsil etme imkânını ortadan kaldırmamakta, sadece icra takiplerini engellemektedir ve İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca bu karar dava açsın açmasın tüm alacaklılar bakımından sonuç doğurmaktadır. Bu itibarla, iflası ertelenen şirketten tahsil edilemeyen ve kanuni takibe de imkan olmayan alacaklar için mahkemece iflasın ertelenmesine ilişkin kararın verildiği hesap döneminde şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılması mümkün bulunmaktadır.             Buna göre, …/…/2014 tarihinde icra takibine konu edilen çekler için, takibe başladığınız yıl içerisinde şüpheli ticari alacak karşılığı ayırmanız gerekmekte olup, sonraki yıllarda karşılık ayırmanız mümkün bulunmamaktadır.             Bununla birlikte, ödeme tarihi iflasın ertelenmesine ilişkin kararın verildiği tarihten sonra olan ve iflası ertelenen şirketten tahsil edilemeyen alacaklar için ilgili hesap döneminde şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılması mümkün bulunmaktadır.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Borçlu ve kefili hakkında aynı anda icra takibi başlatılması halinde alacaklı tarafından şüpheli alacak karşılığı ayrılıp ayrılamayacağı Aracılı ihracatta yurtdışındaki firmaya kayyım atanması nedeniyle müşteriden alacağın tahsil edilememesi durumunda imalatçı firma tarafından şüpheli alacak karşılığı ayrılıp ayrılamayacağı Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Anahtar Kelimeler iflas ertelemesi, şüpheli alacak karşılığı, ticari alacak, icra takibi, VUK 323, alacak tahsilatı, iflas hukuku, vergi usul kanunu, karşılık gideri, tahsil riski, ticari kazanç, icra iflas kanunu, iflas erteleme kararı, alacak yönetimi, finansal raporlama, alacak tahsil edilememe, borçlu firma, tahsil imkansızlığı, dava safhası, vergi muhasebesi