Eczacılık faaliyetlerinde ecza depoları ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında gerçekleşen ticari işlemler, hizmet bedeli, erken ödeme iskontosu ve ciro primi gibi gelir unsurlarının muhasebeleştirilmesini gerektirmektedir. Bu tür gelirlerin hangi muhasebe hesabında izlenmesi gerektiği özellikle bilanço esasına göre defter tutan mükellefler açısından önem taşımaktadır. Konu, Samsun Vergi Dairesi Başkanlığının 02.01.2017 tarihli özelgesinde ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Ticari Kazancın Tespitinde Tahakkuk ve Dönemsellik İlkesi Gelir Vergisi Kanununun 37 ve 38’inci maddeleri, ticari kazancın tespiti için iki temel ilkeyi esas alır: Tahakkuk Esası Bir gelir unsurunun ticari kazanca dahil edilebilmesi için gelir doğuran işlemin eksiksiz tamamlanmış olması, tutarın kesinleşmesi ve alacak hakkının belirlenmiş olması gerekmektedir. Dönemsellik İlkesi Gelir ve giderlerin ilgili oldukları döneme kaydedilmesi gerekir. Bu çerçevede, hizmet bedeli, erken ödeme iskontosu veya ciro primi faturası düzenlendiği anda ticari kazanç yönünden gelir tahakkuk etmiş sayılır. Hizmet Bedeli, Erken Ödeme İskontosu ve Ciro Primlerinin Muhasebe Hesabı İlgili özelgede, eczaneler tarafından: Ecza depolarına kesilen hizmet bedeli faturaları Erken ödeme iskontosu faturaları Ciro primi faturaları SGK’ya kesilen reçete başına hizmet bedeli faturaları gibi tahakkuk eden gelir unsurlarının 602 – Diğer Gelirler Hesabı altında izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Neden 602 – Diğer Gelirler Hesabı Kullanılır? Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğine göre 602 hesap grubu: İşletme faaliyetlerinin sürdürülmesi sırasında elde edilen, Esas faaliyet konusu dışındaki, Sübvansiyon, prim, destek ve benzeri nitelikteki gelirlerin izlendiği hesaptır. Hizmet bedeli, iskontolar ve ciro primleri, satış hasılatı niteliğinde olmakla birlikte işletmenin ana faaliyeti olan mal tesliminden bağımsız şekilde ortaya çıktıkları için bu hesap altında değerlendirilir. Reçete Başına Hizmet Bedelinin Muhasebesi SGK tarafından bedeli belirlenen reçete başına hizmet bedelleri de tahakkuk esasına göre gelir sayılır ve 602 – Diğer Gelirler hesabında izlenir. Bu tutarların gelir kaydedilmesi için ödeme beklenmez; faturanın düzenlenmesi yeterlidir. Vergi Usul Kanunu Çerçevesinde Değerlendirme Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257’nci maddeleri uyarınca Tek Düzen Muhasebe Sistemi uygulanmak zorundadır. Bu sistemde gelir hesaplarının doğru sınıflandırılması işletmenin finansal tablolarının gerçeği yansıtır biçimde düzenlenmesi için zorunludur. Sonuç Eczanelerin ecza depolarına veya SGK’ya düzenlediği: Hizmet bedeli faturaları Ciro primi faturaları Erken ödeme iskontosu faturaları Reçete başına hizmet bedeli faturaları ticari kazanç açısından tahakkuk ettikleri tarihte gelir kabul edilmekte ve 602 – Diğer Gelirler Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bu uygulama hem Vergi Usul Kanunu hem de Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğleri ile uyumludur Özelgedeki İçerik İle İlgili 10 Soru – 10 Cevap SoruCevap1. Hizmet bedeli faturası hangi muhasebe hesabına kaydedilir?Hizmet bedeli faturaları tahakkuk ettiği tarihte 602 diğer gelirler hesabına kaydedilir.2. Ciro primi muhasebe kaydı nasıl yapılır?Ciro primi gelirleri işletme faaliyeti dışı gelir kabul edilerek 602 diğer gelirler hesabında izlenir.3. Erken ödeme iskontosu ticari kazanca nasıl dahil edilir?Erken ödeme iskontosu tahakkuk ettiği dönemde gelir olarak kaydedilir ve 602 hesabına alınır.4. SGK reçete başına hizmet bedeli hangi hesapta izlenir?Reçete başına hizmet bedelleri 602 diğer gelirler hesabında takip edilir.5. Tahakkuk esası eczane muhasebesinde nasıl uygulanır?Fatura düzenlendiği anda gelir kesinleşmiş olur ve ilgili dönemin ticari kazancına dahil edilir.6. Dönemsellik ilkesi gelir kayıtlarını nasıl etkiler?Gelirler, ait oldukları dönemin mali tablolarında gösterilmek zorundadır.7. Ecza deposu ciro primi hangi gelir türüdür?Ciro primi, esas faaliyet dışı bir gelir olup diğer gelirler kapsamında değerlendirilir.8. Erken ödeme indirimi gelir mi yoksa maliyet düşüşü müdür?Erken ödeme indirimi gelir niteliğinde olup 602 diğer gelirler hesabına kaydedilir.9. Özelgeye göre eczane gelirleri nasıl sınıflandırılır?Hizmet bedeli, ciro primi ve iskontolar ticari kazancın bir parçası olarak ek gelir kabul edilir.10. 602 diğer gelirler hesabının kullanım amacı nedir?Esas faaliyet dışındaki gelir unsurlarının doğru sınıflandırılması ve finansal tabloların gerçeği yansıtması için kullanılır. ÖRNEK ÖZELGE T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI SAMSUN VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri grup Müdürlüğü 02.01.2017 Sayı : 97338759-105-2                                                                                                 Konu : Hizmet Bedeli, Erken Ödeme İndirimi Ciro Primi Gibi Ödemelerin Muhasebeleştirilmesi İlgide kayıtlı özelge talep formunda; ………… Vergi Dairesi’nin ………………. T.C. Kimlik Numaralı mükellefi olarak eczacılık faaliyetinde bulunduğunuz, ilaç vb. emtiayı satın almış olduğunuz ecza depolarına hizmet bedeli, erken ödeme iskontosu, ciro primi gibi faturalar, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına da bedeli Bakanlıkça belirlenen reçete başına hizmet bedeli faturaları düzenlediğiniz belirtilerek, düzenlenen bu faturalara ait tutarların hangi muhasebe hesabına kaydedilmesi gerektiği hususunda görüş talep edilmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ticari Kazancın Tarifi” başlıklı 37 nci maddesinde; “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır”. denilmiş olup; aynı Kanunun “Bilanço Esasında Ticari Kazancın Tespiti” başlıklı 38 inci maddesinde ise; “Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce: 1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.” hükmü yer almıştır. Ticari kazancın tespitinde “dönemsellik” ve “tahakkuk esası” olmak üzere iki temel ilke geçerlidir. Tahakkuk ilkesinde, gelir veya giderin miktar veya mahiyet itibariyle kesinleşmiş olması, yani geliri veya gideri doğuran işlemin eksiksiz tekemmül etmesinin yanı sıra, miktarının ve işlemden kaynaklanan alacağın veya borcun ödeme şartlarının da belirlenmiş olması gereklidir. Ticari kazancın elde edilmesi tahakkuk esasına bağlanmış bulunduğundan, bir gelir unsurunun özel bir düzenleme bulunmadığı sürece, mahiyet ve tutar itibariyle kesinleştiği dönem kazancının tespitinde dikkate alınması gerekmektedir. Dönemsellik ilkesi ise bu gelir veya giderin ilgili olduğu döneme intikalinin sağlanmasıdır. Bu hüküm ve açıklamalara göre, hizmet bedeli, erken ödeme iskontosu, ciro primi ve eczane hizmet bedeline ilişkin faturaların düzenlendiği tarih itibariyle gelir tahakkuk etmiş olacağından, düzenlenen fatura tutarlarının ilgili dönem ticari kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınması gerekmektedir. Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 175 ve mükerrer 257 nci maddelerinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak, tek düzen muhasebe sisteminin uygulanmasına yönelik 26.12.1992 tarihli ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği yayımlanmıştır. Söz konusu Tebliğde; “60-Brüt Satışlar” hesap grubunun, işletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsadığı, satılan mal ve hizmetler ile ilgili sübvansiyonların, satış tarihindeki vade farklarının, ihracatla ilgili dönem içinde ortaya çıkan kur farklarının, vergi iadeleri brüt satışlarının bu hesap grubunda takip edildiği, “602- Diğer Gelirler” hesabında, işletmenin korunması, ihracatı teşvik ya da hükümet politikasına uyma zorunluluğu karşısında oluşan işletmenin faaliyet hasılatındaki düşüklüğü veya faaliyet zararını gidermek için sermaye katkısı niteliğinde olmayan mali yardımların (sübvansiyonlar), devletin bazı malları vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerden istisna etmesi yoluyla yaptığı yardımların (vergi iadeleri) ve satış tarihindeki vade farklarının, ihracatla ilgili fiyat istikrar destekleme primi vb.. hasılat kalemlerinin izlendiği, “64- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar” hesap grubunda, işletmenin esas faaliyeti dışındaki iştiraklerden ve bağlı ortaklardan elde edilen temettü geliri ile faiz ve diğer temettü gelirleri, temettü faizleri, kambiyo karları, kira gelirleri, menkul kıymet satış karları gibi diğer faaliyetlerden elde edilen olağan gelir ve karların takip edildiği ifade edilmiştir. Buna göre, ilaç vb. emtiayı satın almış olduğunuz ecza depolarına hizmet bedeli, erken ödeme iskontosu, ciro primi ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bedeli Bakanlıkça belirlenen reçete başına hizmet bedeli fatura tutarlarının “602- Diğer Gelirler” hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Sağlık Sektöründe Kullanılan Tekstil Ürünlerinde Amortisman Uygulaması Mesafeli Satış Faturalarında Ürün İadesi Bölümü Eksik Yazılırsa Ne Yapılmalıdır? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.