Giriş Dış ticaret işlemlerinde ithalat sürecinin uzun sürmesi, bürokratik gecikmeler veya mevzuat gereklilikleri nedeniyle malların gümrükte beklemesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Ancak bu süreçte bekleyen malların ekonomik değerini yitirmesi veya imha edilmesi, hem muhasebe hem de vergisel açıdan işletmeler için önemli sonuçlar doğurur. Bu konuda İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 08.03.2017 tarihli ve 11395140-105[VUK-1-19801]-67016 sayılı özelgesi, ekonomik değerini yitiren ithal malların imhası ve bu imha işleminin giderleştirilmesine ilişkin somut bir rehber niteliği taşımaktadır. Örnek Olay: (A) Kimya Sanayi A.Ş.’nin İthal Edemediği Kimyasal Ürün Olayda, (A) Kimya Sanayi A.Ş., Romanya’da yerleşik bir firmadan Bleach-C adlı kimyevi maddeyi ithal etmek üzere 6.637,50 Euro tutarında ödeme yapmıştır.Mal, 10.06.2014 tarihinde Türkiye’ye ulaşmış ancak Tarım Bakanlığı Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi onayı alınamadığı için ithalatına izin verilmemiştir. Söz konusu ürün, gümrük antreposunda uzun süre beklemiş ve ekonomik değerini yitirdiği için Gümrük Müdürlüğünce oluşturulan komisyon kararıyla ithal edilmeksizin imha edilmiştir. Şirket, bu durumda mal bedelini (6.637,50 Euro) kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alıp alamayacağını Gelir İdaresi’nden sormuştur. Vergi Usul Kanunu (VUK) Kapsamında Değerlendirme 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 278. maddesi, yangın, deprem, bozulma, çürüme gibi nedenlerle iktisadi kıymetinde önemli azalış olan malların emsal bedeliyle değerleneceğini düzenler. Ayrıca, 267. maddeye göre bir malın gerçek bedeli belirlenemiyorsa, emsal bedel; Ortalama fiyat esası, Maliyet bedeli esası, Takdir esasısırasıyla uygulanarak belirlenir. Bu durumda, imha edilen malların değeri takdir komisyonu veya ilgili resmî komisyon tarafından tespit edilmelidir. İmha Komisyonu ve Belgelendirme Süreci Özelgeye göre, imha edilecek malların niteliğine bağlı olarak, imha işleminin: İlgili bakanlık veya yetkili kurum görevlilerinin (örneğin Tarım ve Orman Bakanlığı temsilcileri), İmha yetkisine sahip müessese temsilcileri ve Mükellef temsilcilerininyer aldığı bir komisyon nezaretinde yapılması gerekmektedir. İmha işlemi sırasında düzenlenen tutanak, muhasebe kayıtlarına esas belge niteliği taşır.Bu tutanak, istenildiğinde ibraz edilmek üzere saklanmalıdır. Eğer ilgili bakanlık yetkililerinin katılımı sağlanamazsa, durum takdir komisyonuna intikal ettirilerek malların emsal bedeli takdir yoluyla belirlenmelidir. Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Açısından Giderleştirme 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesi gereğince, kurum kazancı Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre tespit edilir.Gelir Vergisi Kanunu’nun 38. maddesi, bilanço esasına göre ticari kazanç tespitinde Vergi Usul Kanunu’nun değerleme hükümlerine uyulmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla, ekonomik değerini yitiren malların imhası sonrasında, bu malların maliyet bedeli ile tespit edilen emsal bedel arasındaki fark, kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir. Sonuç İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesine göre: İthalatına izin verilmeyen ve komisyon kararıyla imha edilen kimyevi maddelerin giderleştirilmesi mümkündür. Ancak bunun için imha işleminin, ilgili kurum görevlilerinin de yer aldığı bir komisyon nezdinde yapılması ve imha tutanağının düzenlenerek muhafaza edilmesi gereklidir. Eğer yetkili kurum görevlileri imhaya katılamazsa, takdir komisyonu kararı alınmalıdır. Tavsiye / Uyarı İthalat ve üretim sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin, bozulmuş veya ithalatı reddedilen ürünlerin imhası sürecini resmî belgeyle tevsik etmeden giderleştirmemeleri gerekir. Vergi incelemelerinde bu tür giderler, yalnızca komisyon veya takdir kararıyla belgelenmişse kabul edilir. Aksi durumda, kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak değerlendirilir ve vergi matrahına eklenir. Tavsiyemiz:İmha sürecinde ilgili kurum temsilcilerinin katılımını sağlayın, tutanakları eksiksiz düzenleyin ve imha kararını muhasebe kayıtlarına dayanak yapın. Bu belgeler, olası vergi incelemelerinde şirketinizi koruyacaktır. 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapEkonomik değerini yitiren mallar ne zaman gider yazılır?İmha işlemi resmi komisyon kararıyla tamamlandığında.Kimyasal madde imhasında hangi belge gerekir?Komisyon kararı veya takdir komisyonu tutanağı.Takdir komisyonuna başvuru zorunlu mu?Eğer yetkili kurum katılamadıysa, evet zorunludur.Gümrükte imha edilen mal için vergi dairesi katılır mı?Hayır, komisyon yeterlidir.İmha tutanağı ne kadar süre saklanmalı?Vergi Usul Kanunu gereği 5 yıl süreyle saklanmalıdır.İmha edilen malın bedeli gider yazılabilir mi?Maliyet ve emsal bedel farkı kadar gider yazılabilir.İmha işlemi hangi bakanlık gözetiminde yapılır?Malın türüne göre ilgili bakanlık (örneğin Tarım ve Orman Bakanlığı).Gümrükte bekleyen mal bozulursa nasıl işlem yapılır?Yetkili komisyon kararıyla imha edilip tutanak düzenlenir.Komisyon tutanağı muhasebede nasıl kullanılır?İmha giderinin yasal dayanağı olarak.İmha gideri kabul edilmezse ne olur?Kanunen kabul edilmeyen gider olarak vergi matrahına eklenir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü Sayı:11395140-105[VUK-1-19801]-6701608.03.2017Konu:Ekonomik değerinin yitirilmesinden dolayı Gümrük Müdürlüğünce oluşturulan komisyon kararına göre imhası gerçekleşen kimyevi maddenin giderleştirilmesi.       ………….. İlgi: ……. İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; – 3/6/2014 tarihinde Romanya’da yerleşik …firmasına Bleach-C (bağırsak için beyazlatıcı) kimyevi maddesinin ithali için transfer bedeli olarak 6.637,50-Euro gönderildiği, – Söz konusu malın 10/6/2014 tarihinde … Gümrük Müdürlüğüne geldiği, ancak Tarım Bakanlığının Gıda Güvenliği Bilgi Sisteminden onay gelmediği için malın ithalatına izin verilmediği, – Antrepoda bekletilmesi dolayısıyla ekonomik değerini yitiren söz konusu malın … Gümrük Müdürlüğünce oluşturulan komisyon tarafından, … tarihli ve … No.lu İmha Kararıyla ithal edilmeksizin imha edildiği belirtilerek, transfer bedeli olarak gönderilen 6.637,50- Euro’nun Türk Lirası karşılığının kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınıp alınmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. I- 213 SAYILI VERGİ USUL KANUNU UYGULAMASI Vergi Usul Kanununun “Takdir Komisyonlarının Görevleri” başlıklı 74 üncü maddesinin (a) fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca, yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yapmak takdir komisyonlarının görevleri arasında yer almaktadır. Ayrıca, mezkûr Kanunun; – 278 inci maddesinde, yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi hâller neticesinde iktisadî kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartaların emsal bedeli ile değerleneceği, – 267 nci maddesinde ise, gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın emsal bedelinin, ortalama fiyat, maliyet bedeli ve takdir esası olmak üzere üç esasa göre tayin edileceği; ilk iki sıradaki usul ile belli edilemeyen emsal bedelin ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edileceği hüküm altına alınmıştır. Bunun yanı sıra, emtiaların imhasında genel uygulama, imhaların takdir komisyonu nezaretinde yapılmasıdır. Ancak son kullanma tarihi geçmiş veya bozuk olan ilaç, tıbbi malzeme, gıda, atık vb. emtianın insan sağlığına zararlı olabileceği ve acilen imha edilmesi mecburiyeti bulunan bu ürünlerin emsal bedellerinin takdir komisyonlarınca muayyen bir zamanda takdirinin mümkün olamayacağı hususları göz önüne alınarak; takdir komisyonuna başvurulmaksızın ilgili bakanlık veya yetkili kurum görevlilerinin de yer aldığı bir komisyon nezdinde tutanakla tespit edilmek suretiyle söz konusu malların imha edilebilmesi Maliye Bakanlığınca benimsenmiştir. Bu çerçevede, imha edilecek emtianın niteliğine göre, ilgili mevzuat gereği görevli olan bakanlıkların veya yetkili kurumun görevlileri ve bu emtiayı imha etmeye yetkili müessese ile mükellefin temsilcilerinin de yer aldığı bir komisyon nezdinde imha işleminin yapılması ve bu durumun komisyon tarafından tutanakla tespit edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, söz konusu ürünlerin yukarıda bahsedilen şekilde teşekkül ettirilen bir komisyon nezdinde imha edilmesi halinde, bu ürünlerin imhası aşamasına mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi görevlilerinin katılımına gerek bulunmamaktadır. Ayrıca, yukarıda izah edilen şekilde ilgili bakanlık veya yetkili kurum görevlilerinin de yer aldığı komisyon nezdinde imha işlemine ilişkin olarak düzenlenen tutanağın istenildiğinde ibraz edilmesi şartıyla muhafaza edilmesi gerekmekte olup, imha işleminin söz konusu tutanağa istinaden muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, son kullanma tarihi geçmiş veya bozuk ürünlerin imha edilmesi işlemine ilgili bakanlık yetkililerinin katılımının sağlanamaması ve imhaya ilişkin tespitin bu komisyon nezdinde tutanağa bağlanamaması durumunda, olayın mutlaka takdir komisyonuna intikalinin sağlanması ve imha edilen ürünlerin takdir komisyonunca belirlenecek emsal bedel üzerinden kayıtlara alınarak işlem yapılması gerekmektedir. Buna göre, somut durumda, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda Güvenliği Bilgi Sisteminden onay gelmediği için ithalatına izin verilmeyen, gümrük antreposunda bekletilen ve ekonomik değerini yitirmesinden dolayı ithal edilmeksizin komisyon nezdinde imha edilen emtianın, ilgili bakanlık veya yetkili kurum görevlilerinin de yer aldığı komisyon nezdinde imha işlemine ilişkin olarak düzenlenen tutanağın istenildiğinde ibraz edilmesi şartıyla muhafaza edilmesi gerekmekte olup, imha işleminin söz konusu tutanağa istinaden muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmesi ve bahse konu tutanağa dayanılarak 213 sayılı Kanunun 278 inci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilmesi mümkün bulunmaktadır. II- 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU UYGULAMASI Kurumlar Vergisi Kanununun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6 ncı maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ticari Kazancın Tarifi” başlıklı 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtilmiş; 38 inci maddesinin birinci fıkrasında da; “Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce: 1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; 2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41’inci maddeleri hükümlerine uyulur.“ hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda Güvenliği Bilgi Sisteminden onay gelmediği için ithalatına izin verilmeyen, gümrük antreposunda bekletilen ve ekonomik değerini yitirmesinden dolayı ithal edilmeksizin imha edilen emtianın, Vergi Usul Kanununa göre belirlenen emsal bedeli ile söz konusu emtianın maliyet bedeli arasındaki tutarın kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER İcra Dairesi Tarafından Avukata Ödenen Vekalet Ücretinde Belge Düzeni ve KDV Uygulaması İcra Dairesi Tarafından Avukata Ödenen Vekalet Ücretinde Belge Düzeni ve KDV Uygulaması Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.