Tarım ve hayvancılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin aktiflerinde amortismana tabi süt veren canlı hayvanlar önemli bir yer tutmaktadır. Bu iktisadi kıymetlerin satışından doğan kazançların Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 328. maddesi kapsamında Yenileme Fonu uygulamasına konu edilip edilemeyeceği, uygulamada en sık karşılaşılan teknik vergisel sorunlardan biridir. Bu yazıda, (Y) Süt Hayvancılığı A.Ş. isimli işletmenin aktifinde kayıtlı süt veren canlı hayvanların satışından doğan kârın Yenileme Fonu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, Denizli Vergi Dairesi Başkanlığının 29.01.2015 tarihli özelgesinde yer alan açıklamalar esas alınarak incelenecektir. Yenileme Fonunun Amacı VUK 328’e göre yenileme fonu; işletme aktifinde kayıtlı amortismana tabi bir iktisadi kıymetin satışından doğan kazancın vergi erteleme yöntemi ile işletmede kalmasının sağlanmasıdır. Temel şartlar şunlardır: Satış kârı aynı neviden yeni bir iktisadi kıymet ediniminde kullanılmalı Kar pasifte geçici bir hesapta izlenmeli Süre 3 yılı aşmamalı (Satışın yapıldığı yıl ilk yıldır) Fon tutarı, yeni alınan varlıkların amortismanlarına mahsup edilmelidir Süt Veren Canlı Hayvanların Özelliği Süt hayvanları, üretimde yıpranma ve kıymetten düşmeye maruz kaldıkları için amortismana tabi iktisadi kıymet niteliğindedir. Bu nedenle satıldıklarında ortaya çıkan fark kâr-zarar hesabına intikal ettirilir. (Y) Süt Hayvancılığı A.Ş. aktifinde kayıtlı süt veren hayvanları satmış olsun.Satış kârı için Yenileme Fonu uygulanabilmesi mümkündür. Ancak fonun kullanılacağı yeni hayvanların: Satın alınarak ya da Üreme yoluyla işletmeye kazandırılması halinde amortismanlardan mahsup edilmesi zorunludur. Bu uygulama yalnızca amortismana tabi canlı hayvanlar için geçerlidir. Özelgenin Sonuç Bölümü Denizli Vergi Dairesi Başkanlığı; aktif kayıtlarında bulunan süt veren canlı hayvanların satışından doğan kazancın, VUK 328’deki şartlara uyulmak koşuluyla Yenileme Fonuna alınabileceğini belirtmiştir. Ayrıca fon tutarı, yeni alınan veya üreyerek işletmeye katılan süt hayvanlarına ait amortismanlara mahsup edilerek kullanılabilecektir. Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar Satış kazancı ayrı bir pasif hesapta izlenmelidir 3 yıl içinde yeni hayvan edinilmezse fon tutarı vergi matrahına eklenir Üremeden kaynaklı yeni hayvanlarda da amortisman indirimi mümkündür İşin mahiyeti gereği yenilemenin zaruri olması beklenir Bu yönüyle yenileme fonu, hayvancılık işletmelerinde hem yatırımı destekleyen hem de vergi ertelemesi sağlayan önemli bir vergisel avantajdır. 10 Soru – 10 Cevap SoruCevap1. Süt hayvanı amortismana tabi midir?Evet, üretimde yıpranmaya maruz kaldığından amortismana tabidir.2. Satış kârı yenileme fonuna alınabilir mi?Evet, VUK 328 şartlarına uyulması koşuluyla.3. Yenileme fonu süresi kaç yıldır?Maksimum 3 yıl.4. Üreme yoluyla yeni hayvan edinilirse fon kullanılabilir mi?Evet, amortismanlardan mahsup edilir.5. Fon hangi hesapta izlenir?Bilançoda pasifte geçici hesapta.6. Aynı neviden iktisadi kıymet şartı nedir?Süt hayvanı satılmışsa yine süt hayvanı alınmalıdır.7. Yeni varlık alınmazsa ne olur?Fon 3. yılın sonunda vergi matrahına eklenir.8. Satış kârı vergi ertelemesi sağlar mı?Evet, fon süresince vergi ertelenir.9. Tüm amortismanlar mahsup edildiğinde?Kalan değer için normal amortisman devam eder.10. Bu uygulamanın hukuki dayanağı nedir?Vergi Usul Kanunu madde 328 ve özelge. Amortismana tabi süt veren canlı hayvanların satışı, satış kârının Yenileme Fonuna alınması ve yeni hayvan edinimiyle amortisman mahsup işlemleri için, Türk Tekdüzen Hesap Planına uygun örnek yevmiye maddeleri aşağıda sunulmuştur. Örnek Yevmiye Kayıtları (Özelgedeki olaya teknik uygunlukla) Varsayımlar: Satılan süt hayvanı maliyet değeri: 100.000 TL Birikmiş amortisman: 40.000 TL Satış bedeli: 120.000 TL Satış kârı: 60.000 TL (Yenileme fonuna alınacak. Yenileme fonuna alınabilmesi için karar alınmalıdır.) Yeni alınan hayvan maliyeti: 140.000 TL Yeni hayvana ilişkin yıllık amortisman: 28.000 TL (Fon mahsup edilecek) Oran örnek verilmiştir. Süt Hayvanı Satışı Kaydı Satış Faturası Düzenlendiğinde(Amortismana Tabi Hayvan Satışı-KDV ihmal edilmiştir.) 120 Alıcılar........................................120.000 679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar.......................120.000 2) Satılan Hayvanın Maliyetinin Kayıtlardan Çıkarılması 257 Birikmiş Amortismanlar............................40.000 679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar...................60.000 255 Demirbaşlar / 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar........100.000 (Canlı hayvan işletmenin kayıt sistemine göre 255, 256 veya 21’le başlayan boş hesaplarda izlenebilir.) 3) Satış Kârının Dönem Sonu Kayıtlarına Alınması Satış Karı = 120.000 – 60.000 (Net Defter Değeri) = 60.000 TL 679 Diğer Olağan Dışı Gelirler ve Karlar.............60.000 570 Dönem Net Karı.....................................60.000 4) Satış Kârının Yenileme Fonuna Aktarılması (VUK 328 – Pasifte geçici hesap) 570 Dönem Net Karı....................................60.000 549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu).......................60.000 5) Yeni Hayvanın Alımı Kaydı Yeni süt hayvanı edinimi: 140.000 TL 255 Demirbaşlar / 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar...140.000 102 Bankalar..........................................140.000 6) Yenileme Fonundan Amortismana Mahsup Kaydı Yeni hayvan amortismanı: 28.000 TLYenileme fonundan düşülür: 549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu)......................28.000 257 Birikmiş Amortismanlar..........................28.000 Fon Mahsup Tamamlanana Kadar Her Yıl Tekrarlanır(60.000 TL 3 yıl boyunca 28.000’er düşülebilir. Kalan tutar 3. Yıl düşülür) 7) Fon Süresi Biter ve Kullanılamazsa? 3 yıl sonunda kullanılmayan fon tutarı gelir olarak vergilendirilir. 549 Özel Fonlar.......................................60.000 679 Diğer Olağan Dışı Gelirler ve Karlar..............60.000 Kayıtların Özelliği DurumUygulamaHayvan amortismana tabi mi?EvetSatış karı fon hesabına alınabilir mi?EvetÜreme yoluyla edinimde fon kullanılabilir mi?EvetFon pasif hesaptadır549 Özel Fonlar ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIDENİZLİ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMÜKELLEF HİZMETLERİ GRUP MÜDÜRLÜĞÜ   Sayı:95133703-105[328-2014/12]-1529/01/2015Konu:Amortismana tabi süt veren canlı hayvanların satışından elde edilen karın yenileme fonunda takip edilip edilmeyeceği.                İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, aktifte kayıtlı bulunan amortismana tabi süt veren canlı hayvanların satışından elde edilen karın yenileme fonunda takip edilip edilemeyeceği, takip edilebilmesi durumunda ise yeni alınan veya üreme yoluyla şirket aktifine giren canlı hayvanların amortisman tutarlarından mahsup edilip edilemeyeceği  hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmıştır.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesinde “Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilir. İşletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerle serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kaydederler.             Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan meblağdır.             Devir ve trampa satış hükmündedir.             Şu kadarki, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kar, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan karlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu karlar o yılın matrahına eklenir.              Yukarıki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kar, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur.” hükmü mevcuttur.             Bu hükme göre; “Yenileme Fonu” iktisadi işletmelere dâhil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yenilenebilmesi için bu kıymetlerin satışından doğan kârların bilançonun pasifinde azami üç yıl süre ile bekletilmesini ifade eden bir vergi erteleme yöntemi olarak, işletme içi yatırımları teşvike yönelik bir uygulamadır. Yenileme fonunun iktisadi kıymetin iktisabında kullanılması halinde, bilançonun pasifinde yer alan fon yeni değer için ayrılacak amortismanlara mahsup edilmektedir.             Diğer taraftan, yenileme fonunun ayrılabilmesi, amortismana tabi bir iktisadi kıymetin varlığı ile bu kıymetin satılmasından oluşan kârın aynı neviden bir iktisadi kıymetin alımında kullanılması halinde söz konusu olmaktadır.             Bu itibarla, şirket aktifinize kayıtlı olan canlı hayvanların satışından doğan kârın, Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesinde sayılan şartlara uyulmak kaydıyla  yenileme fonuna alınması, söz konusu fona alınan satış kârının   yeni alınan veya üreme yoluyla şirket aktifine giren canlı hayvanların amortisman tutarlarından mahsup edilmek suretiyle kullanılması mümkün bulunmaktadır.              Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Bedelsiz Mal İhracatında Fatura Düzenlenecek mi? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.