151 – Yarı Mamuller Üretim Hesabı: Muhasebe Kayıt Örnekleri, Uygulamalar ve Monografi Tekdüzen Hesap Planı’nda 151 – Yarı Mamuller Üretim Hesabı, üretim süreci devam eden ve henüz mamul haline gelmemiş ürünlerin maliyetlerinin izlendiği stok hesabıdır. Bu hesap özellikle üretim işletmelerinde maliyet muhasebesinin önemli bir bileşenidir. Üretim sürecinde kullanılan ilk madde ve malzemeler, işçilik giderleri ve genel üretim giderleri bu hesapta toplanarak yarı mamul maliyetinin oluşmasını sağlar. Üretim sürecinin farklı aşamalarında henüz tamamlanmamış ürünler yarı mamul olarak kabul edilir. Bu nedenle işletmeler üretim maliyetlerini doğru analiz edebilmek için yarı mamulleri ayrı bir hesapta takip eder. Böylece hem üretim maliyetleri hem de stok değerleri finansal tablolarda doğru şekilde yer alır. Bu yazıda üretim faaliyeti gerçekleştiren (A) Makine Sanayi A.Ş., (B) Metal Üretim Ltd. Şti. ve (C) Endüstriyel Sistemler A.Ş. üzerinden oluşturulan teknik vak’alar yardımıyla 151 hesabın muhasebe uygulamaları ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır. 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabının Muhasebedeki Yeri 151 hesabı üretim sürecinin ara aşamasını temsil eder. Üretimde kullanılan maliyet unsurları bu hesapta toplanır ve üretim tamamlandığında maliyetler 152 Mamuller Hesabına aktarılır. 151 hesabına aktarılan başlıca maliyet unsurları şunlardır: Direkt ilk madde ve malzeme giderleri Direkt işçilik giderleri Genel üretim giderleri Bu maliyetler üretim süreci tamamlanana kadar yarı mamul olarak izlenir. Muhasebe Kayıt Örnekleri Aşağıdaki örneklerde yarı mamul üretimine ilişkin beş farklı işlem ve bunların muhasebe kayıtları gösterilmektedir. 1. Üretimden Yarı Mamul Hesabına Devir (A) Makine Sanayi A.Ş. yarı mamul halinde gelen 180.000 TL’lik malzemeyi yansıtma hesabıyla yarı mamuller hesabına aktarmıştır. Yevmiye Maddesi Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak151.01Yarı Mamuller Üretim – Makine Gövdesi180.000711.01Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma Giderleri180.000 2. Direkt İşçilik Giderlerinin Üretime Aktarılması (B) Metal Üretim Ltd. Şti. üretim hattında çalışan işçilere ait 90.000 TL tutarındaki işçilik giderini yansıtma hesabı aracılığıyla yarı mamul maliyetine aktarmıştır. Yevmiye Maddesi Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak151.02Yarı Mamuller Üretim – Metal Parça90.000721.01Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı90.000 3. Genel Üretim Giderlerinin Üretime Yansıtılması (C) Endüstriyel Sistemler A.Ş. üretim sürecine ilişkin 70.000 TL tutarındaki genel üretim giderlerini yansıtma hesabı aracılığıyla yarı mamullere yüklemiştir. Yevmiye Maddesi Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak151.03Yarı Mamuller Üretim – Motor Parçası70.000731.01Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı70.000 4. Üretimi Tamamlanan Yarı Mamullerin Mamullere Aktarılması (A) Makine Sanayi A.Ş.’de üretimi tamamlanan 200.000 TL maliyetli yarı mamuller mamul stoklarına aktarılmıştır. Yevmiye Maddesi Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak152.01Mamuller – Makine Parçası200.000151.01Yarı Mamuller Üretim – Makine Gövdesi200.000 5. Üretimi Devam Eden Yarı Mamullerin Dönem Sonu Değerlemesi (B) Metal Üretim Ltd. Şti.’de üretimi devam eden yarı mamullerin maliyeti 50.000 TL olarak tespit edilmiştir. Yevmiye Maddesi Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak151.04Yarı Mamuller Üretim – Devam Eden Üretim50.000711.01Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma50.000 Tam Üretim Süreci Monografisi 710–711–720–721–730–731–151–152 Hesapları Uygulamalı Muhasebe Çalışması Tekdüzen Hesap Planı kapsamında üretim işletmelerinde maliyet muhasebesi süreci üç temel aşamada gerçekleşir. -İlk aşamada üretim maliyet unsurları gider hesaplarında toplanır. -İkinci aşamada bu giderler yansıtma hesapları aracılığıyla üretim hesaplarına aktarılır. -Son aşamada üretimi tamamlanan yarı mamuller mamul stoklarına devredilir. Bu monografi üretim faaliyetinde bulunan (A) Makine Sanayi A.Ş. üzerinden hazırlanmıştır. Amaç üretim maliyet akışını muhasebe kayıtları, T cetvelleri ve mizan üzerinden uygulamalı şekilde göstermektir. Başlangıç Mizanı HesapBorçAlacak150 İlk Madde ve Malzeme300.000151 Yarı Mamuller Üretim80.000102 Bankalar420.000320 Satıcılar250.000500 Sermaye550.000Toplam800.000800.000 Monografi Soruları (A) Makine Sanayi A.Ş.’de aşağıdaki işlemler gerçekleşmiştir. Depodan üretime 120.000 TL tutarında hammadde verilmiştir. Üretimde çalışan işçilere ait 70.000 TL direkt işçilik gideri oluşmuştur. (SGK, Vergi vb. yer verilmemiştir.) Üretimle ilgili 50.000 TL genel üretim gideri yapılmıştır. (KDV hesaplanmamıştır.) Dönem sonunda bu giderler üretime yansıtılmıştır. Üretimi tamamlanan 200.000 TL maliyetli yarı mamuller mamul stoklarına aktarılmıştır. A) Yevmiye Maddeleri 1 Hammadde üretime verilmesi HesapBorçAlacak710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri120.000150 İlk Madde ve Malzeme120.000Toplam120.000120.000 2 Direkt işçilik giderinin kaydı HesapBorçAlacak720 Direkt İşçilik Giderleri70.000335 Personele Borçlar70.000Toplam70.00070.000 3 Genel üretim giderinin kaydı HesapBorçAlacak730 Genel Üretim Giderleri50.000102 Bankalar50.000Toplam50.00050.000 B) Yansıtma Hesaplarından Üretime Aktarım 4 İlk madde maliyetinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak151 Yarı Mamuller Üretim120.000711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma120.000Toplam120.000120.000 5 İşçilik maliyetinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak151 Yarı Mamuller Üretim70.000721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma70.000Toplam70.00070.000 6 Genel üretim giderlerinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak151 Yarı Mamuller Üretim50.000731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma50.000Toplam50.00050.000 C) Giderlerin Üretime Yansıtılması 7 Direkt ilk madde giderlerinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma120.000710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri120.000Toplam120.000120.000 8 Direkt işçilik giderlerinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma70.000720 Direkt İşçilik Giderleri70.000Toplam70.00070.000 9 Genel üretim giderlerinin üretime aktarılması HesapBorçAlacak731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma50.000730 Genel Üretim Giderleri50.000Toplam50.00050.000 D) Mamul Hesabına Aktarım 10 Üretimi tamamlanan yarı mamullerin mamullere aktarılması HesapBorçAlacak152 Mamuller200.000151 Yarı Mamuller Üretim200.000Toplam200.000200.000 T Cetvelleri 150 İlk Madde ve Malzeme BorçAlacak300.000120.000Toplam 300.000Toplam 120.000Bakiye 180.000 151 Yarı Mamuller Üretim BorçAlacak80.000120.00070.00050.000200.000Toplam 320.000Toplam 200.000Bakiye 120.000 152 Mamuller BorçAlacak200.000Toplam 200.000Bakiye 200.000 710 Direkt İlk Madde Giderleri BorçAlacak120.000120.000Toplam 120.000Toplam 120.000 720 Direkt İşçilik Giderleri BorçAlacak70.00070.000Toplam 70.000Toplam 70.000 730 Genel Üretim Giderleri BorçAlacak50.00050.000Toplam 50.000Toplam 50.000 İşlemler Sonrası Mizan HesapBorçAlacak150 İlk Madde ve Malzeme180.000151 Yarı Mamuller Üretim120.000152 Mamuller200.000102 Bankalar370.000320 Satıcılar250.000335 Personele Borçlar70.000500 Sermaye550.000Toplam870.000870.000 Üretim Maliyet Akış Şeması 150 İlk Madde ve Malzeme→ 710 Direkt İlk Madde Giderleri→ 711 Yansıtma→ 151 Yarı Mamuller 720 Direkt İşçilik→ 721 Yansıtma→ 151 Yarı Mamuller 730 Genel Üretim Giderleri→ 731 Yansıtma→ 151 Yarı Mamuller 151 Yarı Mamuller→ 152 Mamuller HESAPLAMA PROGRAMLARI Hesaplama Araçları Kaynak: GİB Rehber Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.