Önemli Not: 291 hesabın Tekdüzen Hesap Planına alınmasının temelindeki, amortismana tabi iktisadi kıymet KDV’sinin üç yılda eşit tutarlarda indirilmesine ilişkin eski KDV Kanunu m.31 hükmü 29 Temmuz 1998’de kaldırılmıştır. Günümüzde KDV Kanunu m.29 genel indirim ve sonraki dönemlere devir sistemini düzenlediğinden, 291 hesap klasik özel sektör işlemlerinde eski önemini büyük ölçüde kaybetmiştir. Bu nedenle aşağıdaki yevmiye örnekleri hesabın TDHP’deki çalışma mantığını öğretmek için tarihsel/teorik örnekler olarak hazırlanmıştır. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı, Tekdüzen Hesap Planında amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili olup bir yıldan daha uzun sürede indirim konusu yapılabilecek nitelikteki Katma Değer Vergisinin izlenmesi amacıyla oluşturulmuş aktif karakterli bir hesaptır. Hesabın klasik çalışma mantığına göre, amortismana tabi iktisadi kıymet ediniminde yüklenilen KDV’nin gelecek yıllarda indirilecek kısmı 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabının borcunda izlenir. İndirim hakkının kullanılacağı dönem yaklaştığında ilgili tutar 191 İndirilecek KDV Hesabına aktarılır. Ancak bu hesabın günümüzdeki kullanımını değerlendirirken önemli bir tarihsel mevzuat değişikliğinin dikkate alınması gerekir. Katma Değer Vergisi Kanununun eski 31 inci maddesinde, amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin KDV’nin aktife girdiği veya kullanılmaya başlandığı vergilendirme döneminden itibaren üç yıl içinde ve üç eşit tutarda indirilmesine yönelik özel bir sistem bulunmaktaydı. Söz konusu madde 4369 sayılı Kanunla 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Bu nedenle 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı günümüzde normal özel sektör işlemlerinde yaygın kullanılan bir hesap değildir. Bu yazıda hesabın ele alınmasının temel nedeni, hesabın Tekdüzen Hesap Planında yer alması ve hesap planındaki işleyişinin muhasebe eğitimi açısından açıklanmasının amaçlanmasıdır. Güncel işlemlerde KDV’nin indirimi, başta Katma Değer Vergisi Kanununun 29 ve 30 uncu maddeleri olmak üzere yürürlükteki KDV mevzuatına göre değerlendirilmelidir. Bu içerikte vergi mevzuatındaki değişiklikler ihmal edilmiş ve Tekdüzen Hesap Planına göre hesabın işleyişine genel bilgilendirme amacıyla değinilmiştir. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı; satın alınan veya imal edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili, bir yıldan daha uzun sürede indirilebilecek nitelikteki KDV’nin kayıt ve izlendiği hesaptır. Hesabın işleyişi: Amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili bir yıldan daha uzun sürede indirilecek KDV 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabına borç kaydedilir. İndirim dönemine gelen tutarlar bilanço dönemlerinde 291 hesaptan çıkarılır. İndirilebilir hale gelen bölüm 191 İndirilecek KDV Hesabına borç kaydedilir. Aynı tutar 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabına alacak kaydedilir. Böylece uzun vadeli KDV tutarı indirim dönemine geldikçe 191 hesaba aktarılır. Günümüzde 291 Hesap Neden Çok Az Kullanılmaktadır? 291 hesabın tarihsel işlevinin anlaşılması açısından eski KDV düzenlemesi önemlidir. KDV Kanununun mülga 31 inci maddesine göre amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin KDV’nin, kıymetin aktife girdiği veya kullanılmaya başlandığı vergilendirme döneminden başlayarak üç yıl içinde ve üç eşit miktarda indirilmesi öngörülüyordu. Bu sistem 291 hesabın kullanımına doğrudan uygun bir yapı oluşturuyordu. Örneğin bir makinenin KDV’si 900.000 TL ise eski sistem mantığında: Birinci yılda indirilecek: 300.000 TL İkinci yılda indirilecek: 300.000 TL Üçüncü yılda indirilecek: 300.000 TL şeklinde bir dağılım ortaya çıkabiliyordu. İlk yılda indirilemeyecek 600.000 TL’nin uzun vadeli bölümünün 291 hesapta izlenmesi hesap planı açısından anlamlıydı. Ancak söz konusu özel indirim sistemi 29 Temmuz 1998 tarihinde kaldırılmıştır. Güncel KDV Kanununun 29 uncu maddesinde mükelleflerin faaliyetlerine ilişkin mal ve hizmet alımlarında yüklendikleri KDV’yi, Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece hesaplanan KDV’den indirebilmelerine ilişkin genel sistem bulunmaktadır. Bir vergilendirme dönemindeki indirilecek KDV hesaplanan KDV’den fazla olduğunda fark genel olarak sonraki dönemlere devretmektedir. Dolayısıyla 291 hesabın kuruluşundaki “ATİK KDV’sini birkaç yıla bölerek indirme” mantığı güncel genel KDV uygulamasında bulunmamaktadır. Bu nedenle bu yazıdaki 291 hesap örnekleri günümüzde yapılması gereken standart KDV kayıtları olarak değil, Tekdüzen Hesap Planındaki hesabın çalışma sistemini açıklayan eğitim örnekleri olarak değerlendirilmelidir. 291 Hesabının Muhasebe Niteliği 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı: Duran varlıklar grubunda yer alır. Diğer duran varlık niteliğindedir. Aktif karakterlidir. Normal olarak borç bakiyesi verir. Bir yıldan daha uzun sürede indirilecek KDV için tasarlanmıştır. İndirim dönemi yaklaştığında alacaklandırılır. Karşılığında 191 İndirilecek KDV Hesabı borçlandırılır. Amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilişkilidir. Kendisi amortismana tabi değildir. Güncel özel sektör muhasebe uygulamasında kullanım alanı oldukça sınırlıdır. Esas olarak Tekdüzen Hesap Planındaki tarihsel ve teorik işlevi nedeniyle önem taşımaktadır. Örnek alt hesaplar: 291.01 Makine Alımlarına İlişkin Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 291.02 Bina ve Tesislere İlişkin Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 291.03 Taşıtlara İlişkin Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 291.04 Demirbaşlara İlişkin Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 291.05 Diğer ATİK KDV Tutarları 291 Hesabının İşleyişi Tekdüzen Hesap Planındaki klasik işleyiş mantığına göre amortismana tabi iktisadi kıymet edinildiğinde, KDV’nin bir yıldan daha uzun vadede indirilecek bölümü: 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabına borç kaydedilir. İndirim dönemi gelen bölüm: 191 İndirilecek KDV Hesabına borç, 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabına alacak kaydedilir. Böylece uzun vadeli KDV tutarı indirim dönemi yaklaştıkça kısa vadeli indirilecek KDV niteliğine dönüşür. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Önemli Not: Aşağıdaki örnekler, 291 hesabın Tekdüzen Hesap Planındaki işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmış tarihsel/teorik eğitim örnekleridir. Örneklerde KDV’nin üç eşit yıllık bölüme ayrılması, KDV Kanununun 1998 yılında yürürlükten kaldırılan eski 31 inci maddesindeki sisteme paralel olarak hesabın mantığını açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Güncel işlemlerde ATİK KDV’si otomatik olarak bu şekilde üç yıla bölünmez. Örnek 1: Üretim Makinesi Alımında Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV (A) Makine Sanayi A.Ş.’nin 5.000.000 TL bedelle üretim makinesi satın aldığı ve işleme ilişkin KDV’nin 1.000.000 TL olduğu varsayılmıştır. Eğitim amacıyla KDV’nin üç yıllık sisteme tabi bulunduğu ve ilk yıl 333.333 TL’nin indirilebildiği kabul edilmiştir. Gelecek yıllarda indirilecek: 1.000.000 – 333.333 = 666.667 TL Satıcıya toplam 6.000.000 TL borçlanılmıştır. HesapBorçAlacak253 Tesis, Makine ve Cihazlar5.000.000253.01 Üretim Makinesi5.000.000191 İndirilecek KDV333.333191.01 Cari Dönemde İndirilecek KDV333.333291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV666.667291.01 Makine Alımı KDV’si666.667320 Satıcılar6.000.000320.01 Makine Satıcısı6.000.000Toplam6.000.0006.000.000 Bu kayıtta 291 hesapta gösterilen 666.667 TL, sonraki yıllarda indirim konusu yapılacak varsayımsal KDV bölümünü temsil etmektedir. Örnek 2: Makine KDV’sinin İkinci Yıl İndirim Dönemine Aktarılması Bir önceki örnekte 291 hesapta izlenen KDV’nin ikinci yıla isabet eden 333.333 TL‘lik bölümü indirim dönemine gelmiştir. HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV333.333191.01 İndirim Dönemine Gelen ATİK KDV’si333.333291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV333.333291.01 Makine Alımı KDV’si333.333Toplam333.333333.333 Bu işlemden sonra 291 hesapta üçüncü yıla ait 333.334 TL kalacaktır. Örnek 3: Makine KDV’sinin Son Bölümünün 191 Hesaba Aktarılması Üçüncü yılda kalan 333.334 TL indirim dönemine gelmiştir. HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV333.334191.01 İndirim Dönemine Gelen ATİK KDV’si333.334291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV333.334291.01 Makine Alımı KDV’si333.334Toplam333.334333.334 Bu kayıtla ilgili makineye ait 291 alt hesabının bakiyesi sıfırlanmıştır. Örnek 4: Üretim Tesisine Ait ATİK KDV’sinin Uzun Vadeli Bölümünün Kaydı (B) Üretim A.Ş.’nin amortismana tabi bir üretim tesisi için 9.000.000 TL maliyet ve 1.800.000 TL KDV oluştuğu varsayılmıştır. Eğitim amacıyla KDV’nin üç eşit yılda indirildiği varsayımında: Yıllık KDV: 1.800.000 / 3 = 600.000 TL İlk yıl indirilecek: 600.000 TL Gelecek yıllara bırakılacak: 1.200.000 TL HesapBorçAlacak252 Binalar9.000.000252.01 Üretim Tesisi9.000.000191 İndirilecek KDV600.000191.01 Cari Dönem ATİK KDV’si600.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV1.200.000291.02 Üretim Tesisi KDV’si1.200.000320 Satıcılar10.800.000320.01 İnşaat ve Tesis Firması10.800.000Toplam10.800.00010.800.000 Bu örnek de hesabın tarihsel çalışma sistemini göstermek içindir. Örnek 5: Üretim Tesisi KDV’sinin Bir Bölümünün 191 Hesaba Aktarılması Bir önceki örnekte 291 hesapta izlenen 1.200.000 TL’nin ikinci yıla ait 600.000 TL‘lik kısmı indirilebilir hale gelmiştir. HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV600.000191.02 Üretim Tesisi İndirilecek KDV600.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV600.000291.02 Üretim Tesisi KDV’si600.000Toplam600.000600.000 291 hesapta kalan 600.000 TL sonraki indirim dönemine kadar izlenmeye devam edecektir. Örnek 6: Demirbaş Alımında 291 Hesabın Teorik Kullanımı (C) Hizmet A.Ş.’nin amortismana tabi ofis ekipmanlarını 1.500.000 TL bedelle satın aldığı ve 300.000 TL KDV oluştuğu varsayılmıştır. Hesabın tarihsel mantığını göstermek amacıyla KDV’nin üç eşit bölümde indirildiği varsayılmıştır. Cari dönem: 300.000 / 3 = 100.000 TL Gelecek yıllar: 200.000 TL HesapBorçAlacak255 Demirbaşlar1.500.000255.01 Ofis Ekipmanları1.500.000191 İndirilecek KDV100.000191.01 Cari Dönem KDV’si100.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV200.000291.04 Demirbaş KDV’si200.000320 Satıcılar1.800.000320.01 Ofis Ekipmanları Satıcısı1.800.000Toplam1.800.0001.800.000 Güncel uygulama bakımından bu kayıt standart bir ATİK KDV kaydı olarak kullanılmamalıdır. Örneğin amacı 291 hesabın TDHP’deki işleyişini göstermektir. Örnek 7: Birden Fazla ATİK’e Ait KDV’nin 191 Hesaba Toplu Aktarılması (A) Sanayi A.Ş.’nin 291 hesapta farklı amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin aşağıdaki tutarları bulunmaktadır: Üretim makinesi: 300.000 TL Fabrika tesisi: 500.000 TL Demirbaşlar: 100.000 TL Toplam 900.000 TL‘nin indirim dönemine geldiği varsayılmıştır. HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV900.000191.01 İndirim Dönemine Gelen ATİK KDV’leri900.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV900.000291.01 Üretim Makinesi KDV’si300.000291.02 Fabrika Tesisi KDV’si500.000291.04 Demirbaş KDV’si100.000Toplam900.000900.000 Bu kayıt, 291 hesabın varlık türleri itibarıyla alt hesaplarda takip edilmesinin önemini göstermektedir. Örnek 8: 291 Hesabın Tamamen Kapatılması (B) Üretim A.Ş.’nin geçmiş dönemlerden 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabında kalan 450.000 TL tutarın tamamının ilgili indirim dönemine geldiği varsayılmıştır. HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV450.000191.01 İndirim Dönemine Gelen KDV450.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV450.000291.05 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV450.000Toplam450.000450.000 Bu işlem sonucunda 291 hesapta kalan uzun vadeli KDV tutarı kalmamıştır. 291 Hesabın Temel Muhasebe Akışı Tekdüzen Hesap Planındaki klasik sistem aşağıdaki şekilde özetlenebilir. 1. Uzun Vadeli İndirilecek KDV’nin Kaydı HesapBorçAlacak291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV600.000291.01 ATİK KDV’si600.000320 Satıcılar600.000320.01 Satıcı600.000Toplam600.000600.000 Bu basitleştirilmiş kayıt yalnızca 291 hesabın borç çalışma mantığını göstermektedir. 2. İndirim Dönemi Gelen KDV’nin 191 Hesaba Aktarılması HesapBorçAlacak191 İndirilecek KDV300.000191.01 İndirim Dönemine Gelen KDV300.000291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV300.000291.01 ATİK KDV’si300.000Toplam300.000300.000 Bu nedenle hesabın temel hareketi: 291 → 191 şeklinde ifade edilebilir. 291 Hesabın Tarihsel Dayanağı Neden Önemlidir? 291 hesabı yalnızca hesap planındaki tanımı okuyarak değerlendirmek, günümüz uygulaması açısından yanlış sonuca yol açabilir. Hesabın oluşturulduğu dönemde KDV Kanununda amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin özel bir indirim sistemi bulunuyordu. Mülga düzenlemede ATİK KDV’sinin bir defada değil, belirlenen yıllara bölünerek indirilmesi öngörülüyordu. Bu sistem nedeniyle: Cari dönemde indirilecek KDV → 191 Gelecek yıllarda indirilecek KDV → 291 ayrımı anlamlıydı. Ancak söz konusu özel düzenlemenin kaldırılmasıyla hesabın en önemli kullanım nedeni ortadan kalkmıştır. Güncel KDV Sisteminde ATİK KDV’si Güncel KDV Kanununun 29 uncu maddesi, mükelleflerin faaliyetleriyle ilgili mal ve hizmet alışları nedeniyle yüklendikleri KDV’nin, Kanunda aksine hüküm olmadıkça hesaplanan KDV’den indirilmesini düzenlemektedir. Bir vergilendirme döneminde indirilecek KDV toplamı hesaplanan KDV’den fazla ise aradaki fark genel olarak sonraki dönemlere devrolur. Bu nedenle günümüzde sırf: “Satın alınan varlık amortismana tabi iktisadi kıymettir.” gerekçesiyle KDV’nin 291 hesapta yıllara dağıtılması genel uygulama değildir. Bu husus 291 hesabın günümüzde neden çok az kullanıldığını açıklayan temel nedenlerden biridir. 190 Devreden KDV ile 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Arasındaki Fark Bu iki hesap birbirine karıştırılmamalıdır. Ölçüt190 Devreden KDV291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDVTemel nedenİndirilecek KDV’nin hesaplanan KDV’den fazla olmasıKDV’nin mevzuat gereği uzun vadede indirilecek olmasıVade mantığıSonraki vergilendirme dönemine devirBir yıldan uzun indirim süresiHesap grubuDönen varlıkDuran varlıkGüncel kullanımYaygınÇok sınırlıKaynakGenel KDV indirim/devir sistemiEski ATİK KDV sistemiyle yakından ilişkili Örneğin işletmenin cari dönemde: 191 İndirilecek KDV: 1.000.000 TL 391 Hesaplanan KDV: 600.000 TL olması durumunda 400.000 TL’nin sonraki döneme devretmesi, tek başına bu tutarın 291 hesaba kaydedileceği anlamına gelmez. Bu tür KDV genel olarak 190 Devreden KDV Hesabı kapsamında değerlendirilir. 191 İndirilecek KDV ile 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Arasındaki Fark Ölçüt191 İndirilecek KDV291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDVHesap grubuDönen varlıkDuran varlıkİndirim zamanıİndirim hakkının kullanılabildiği dönemBir yıldan daha sonraki dönemNormal bakiyeBorçBorçGüncel kullanımÇok yaygınÇok sınırlı291’den aktarımBorçlanırAlacaklanır Tekdüzen Hesap Planı mantığında 291 hesapta bulunan KDV indirim dönemine geldiğinde 191 hesaba aktarılır. 291 Hesap Amortisman Hesabı mıdır? Hayır. 291 hesabın amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili olması, hesabın kendisinin amortismana tabi olduğu anlamına gelmez. Örneğin: 253 Tesis, Makine ve Cihazlar → Amortismana tabi olabilir. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV → Amortismana tabi değildir. 291 hesap yalnızca ilgili KDV tutarının izlenmesine yönelik bir vergi hesabıdır. Her Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Alımında 291 Hesap Kullanılır mı? Günümüzde hayır. Bu nokta özellikle önemlidir. Tekdüzen Hesap Planındaki hesap açıklamasına bakılarak günümüzde satın alınan her: Makine, Taşıt, Demirbaş, Bina, Tesis için KDV’nin bir bölümünün otomatik olarak 291 hesaba aktarılması doğru değildir. Güncel KDV mevzuatında indirim hakkı, işlemin niteliğine ve KDV Kanununun ilgili hükümlerine göre belirlenmelidir. 291 hesap bu yazıda esas olarak Tekdüzen Hesap Planında hâlen yer alan bir hesabın işlevini öğretmek amacıyla ele alınmaktadır. Binek Otomobillerinde İndirilemeyen KDV 291 Hesaba Kaydedilir mi? Genel olarak hayır. KDV Kanununun 30 uncu maddesinde indirilemeyecek KDV’ye ilişkin özel hükümler bulunmaktadır. Örneğin faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları araçlar hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen KDV’nin indirimi konusunda özel sınırlama bulunmaktadır. İndirilemeyen bir KDV’nin: “ileride indirilecek KDV” olduğu kabul edilerek 291 hesaba kaydedilmesi doğru değildir. 291 hesap ile indirimi kanunen mümkün olmayan KDV birbirinden ayrılmalıdır. İndirilemeyen KDV ile Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Arasındaki Fark DurumMuhasebe Niteliğiİndirim hakkı var ve cari dönemde kullanılabilir191İndirim hakkı var, hesaplanan KDV yetersiz190 Devreden KDVMevzuat özel olarak bir yıldan uzun süre sonra indirime izin veriyorTeorik olarak 291KDV Kanunen indirilemez291 değildir Bu ayrım özellikle günümüzde 291 hesabın yanlış kullanılmasının önlenmesi açısından önemlidir. Günümüzde 291 Hesap Hiç Kullanılmaz mı? “291 hesap artık hiçbir durumda kullanılamaz.” şeklinde kesin bir ifade kullanmak doğru olmayabilir. Hesap Tekdüzen Hesap Planında yer almaya devam etmektedir. Ayrıca bazı özel muhasebe düzenlemelerinde veya finansal analiz amacıyla uzun vadeli KDV sınıflandırmalarında 291 hesap adının kullanıldığı uygulamalara rastlanabilir. Ancak hesabın tarihsel temelini oluşturan ATİK KDV’sinin üç yıllık indirim sistemi artık yürürlükte değildir. Bu nedenle normal ticari işletmelerin güncel KDV kayıtlarında 291 hesaba eski dönemlerdeki kadar ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu yazı da esas olarak Tekdüzen Hesap Planındaki hesapların tamamını sistematik biçimde açıklama amacıyla hazırlanmıştır. 2026 Yılı Açısından Önemli Bir KDV Değişikliği KDV Kanununun güncel 29 uncu maddesinde, indirilecek KDV’nin hesaplanan KDV’den fazla olması halinde farkın sonraki dönemlere devrine ilişkin genel sistem bulunmaktadır. Ayrıca 7524 sayılı Kanunla KDV Kanununun 30 uncu maddesine eklenen ve 1 Ocak 2030 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülen düzenlemeyle, beş takvim yılı boyunca indirim yoluyla giderilemeyen KDV’ye ilişkin yeni bir hüküm getirilmiştir. Bu düzenleme, eski ATİK KDV’sinin üç yıla bölünmesi sistemiyle aynı şey değildir. Dolayısıyla bu yeni düzenleme de 291 hesabın eski kullanım mantığının yeniden yürürlüğe girdiği şeklinde yorumlanmamalıdır. 291 Hesapta Alt Hesap Kullanımı Geçmiş dönemlerden veya özel nedenlerle 291 hesap bakiyesi bulunan işletmelerde alt hesap kullanımı yararlı olabilir. Örnek: 291.01 Makine KDV’leri 291.01.001 CNC Makinesi 291.01.002 Paketleme Makinesi 291.02 Tesis KDV’leri 291.02.001 Fabrika Tesisi 291.03 Taşıt KDV’leri 291.04 Demirbaş KDV’leri 291.09 Diğer Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Bu şekilde her tutarın: Hangi varlıktan kaynaklandığı, İlk kayıt tarihi, Hukuki dayanağı, İndirim dönemi, 191 hesaba aktarılan bölümü, Kalan 291 bakiyesi ayrı ayrı takip edilebilir. Dönem Sonunda 291 Hesap Nasıl Kontrol Edilmelidir? Dönem sonunda 291 hesabında bakiye bulunan işletmeler özellikle şu soruları cevaplandırmalıdır: Bakiye hangi yıldan gelmektedir? Hangi amortismana tabi iktisadi kıymete ilişkindir? KDV’nin neden 191 veya 190 hesap yerine 291 hesapta izlendiğinin hukuki dayanağı nedir? İndirim dönemi gelmiş bir tutar var mıdır? 191 hesaba aktarılması gereken tutar bulunmakta mıdır? Hesapta çok eski yıllardan kalan bakiye var mıdır? Bakiye eski ve artık uygulanmayan mevzuat nedeniyle mi oluşmuştur? Güncel KDV mevzuatına göre yeniden sınıflandırma gerekir mi? Özellikle uzun yıllardır hareket görmeyen 291 hesap bakiyeleri ayrıntılı olarak incelenmelidir. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 291 hesap Tekdüzen Hesap Planında yer alan aktif karakterli bir hesaptır. Normal olarak borç bakiyesi verir. Hesap, bir yıldan daha uzun sürede indirilecek nitelikteki ATİK KDV’si için tasarlanmıştır. İndirim dönemine gelen tutarlar 191 İndirilecek KDV Hesabına aktarılır. Aktarım sırasında 191 hesap borç, 291 hesap alacak çalışır. 291 hesapta bulunan tutarlara amortisman ayrılmaz. 291 hesap ile 190 Devreden KDV birbirine karıştırılmamalıdır. 190 hesap güncel genel KDV devir sisteminde önemli ve yaygın bir hesaptır. 291 hesabın tarihsel kullanımında mülga KDV Kanunu 31 inci maddesinin önemli rolü bulunmaktadır. Eski 31 inci maddede ATİK KDV’sinin yıllara bölünerek indirilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktaydı. Bu hüküm 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Günümüzde her amortismana tabi iktisadi kıymet alımında 291 hesap kullanılmaz. ATİK KDV’sinin sırf amortismana tabi kıymete ait olması nedeniyle yıllara bölünmesi güncel genel uygulama değildir. İndirilemeyen KDV otomatik olarak 291 hesaba kaydedilmemelidir. Kanunen indirilemeyen KDV ile gelecekte indirilebilecek KDV birbirinden ayrılmalıdır. Binek otomobili gibi özel KDV indirim sınırlaması bulunan işlemler ayrıca değerlendirilmelidir. 191, 190 ve 291 hesaplar arasındaki fark doğru kurulmalıdır. Geçmişten gelen 291 bakiyeleri mevzuat ve belge bazında incelenmelidir. Uzun süre hareket görmeyen 291 hesap bakiyeleri dönem sonlarında kontrol edilmelidir. Güncel işlemlerde KDV Kanununun 29 ve 30 uncu maddeleri başta olmak üzere yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. 291 hesabın bu yazıda ele alınmasının temel nedeni, Tekdüzen Hesap Planında bulunması ve muhasebe eğitimi bakımından hesap işleyişinin bilinmesidir. Sık Sorulan Sorular 1. 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı ne için kullanılır? Tekdüzen Hesap Planındaki tanımına göre amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili olup bir yıldan daha uzun sürede indirilecek nitelikteki KDV’nin izlenmesi amacıyla kullanılır. 2. 291 hesap aktif mi pasif mi çalışır? 291 hesap aktif karakterlidir ve normal olarak borç bakiyesi verir. 3. 291 hesap günümüzde yaygın olarak kullanılıyor mu? Hayır. Normal özel sektör muhasebe uygulamasında kullanım alanı oldukça sınırlıdır. Hesabın tarihsel kullanımındaki önemli dayanaklardan biri olan ATİK KDV’sinin yıllara bölünerek indirilmesine ilişkin eski KDV Kanunu 31 inci maddesi 1998 yılında kaldırılmıştır. 4. KDV Kanununun eski 31 inci maddesi neyi düzenliyordu? Kaldırılmadan önce amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin KDV’nin belirli yıllara bölünerek indirim konusu yapılmasını düzenliyordu. Son halinde üç yıl ve üç eşit tutarlı bir indirim sistemi bulunmaktaydı. 5. Eski KDV Kanunu 31 inci maddesi ne zaman kaldırıldı? 4369 sayılı Kanunla 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. 6. Günümüzde satın alınan her makinenin KDV’si 291 hesaba alınır mı? Hayır. Güncel KDV sisteminde sırf kıymetin amortismana tabi olması nedeniyle KDV’nin bir bölümünün otomatik olarak 291 hesaba aktarılması genel uygulama değildir. 7. 291 hesaptaki tutar indirim dönemine geldiğinde hangi hesaba aktarılır? 191 İndirilecek KDV Hesabına aktarılır. 191 hesap borçlandırılır, 291 hesap alacaklandırılır. 8. 190 Devreden KDV ile 291 hesap aynı mıdır? Hayır. 190 hesap, indirilecek KDV’nin hesaplanan KDV’den fazla olması nedeniyle sonraki döneme devreden KDV’yi izler. 291 ise hesap planındaki tanımı itibarıyla bir yıldan daha uzun sürede indirilecek KDV için tasarlanmıştır. 9. Kanunen indirilemeyen KDV 291 hesaba alınabilir mi? Genel olarak hayır. Kanunen indirim hakkı bulunmayan bir KDV’nin ileride indirilecek KDV kabul edilerek 291 hesapta izlenmesi doğru değildir. 10. 291 hesaptaki tutarlara amortisman ayrılır mı? Hayır. 291 hesap bir duran varlık grubu içerisinde bulunmasına rağmen amortismana tabi iktisadi kıymet değildir. 11. 291 hesabın eski kayıt örnekleri neden hâlâ önemlidir? Tekdüzen Hesap Planının yapısını, hesapların ortaya çıkış nedenlerini ve 191-190-291 hesapları arasındaki tarihsel ilişkiyi anlamaya yardımcı olur. 12. Bu yazıdaki yevmiye kayıtları güncel işlemlerde doğrudan kullanılabilir mi? Hayır. Özellikle KDV’nin üç yıllık bölümlere ayrıldığı kayıtlar, 291 hesabın tarihsel çalışma mantığını öğretmek için hazırlanmıştır. Güncel işlemlerde yürürlükteki KDV mevzuatı esas alınmalıdır. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.