Merkezde Çalışan İşçi Şehir Dışındaki Şubede Görevlendirilebilir mi? İşverenler uygulamada merkez adreste sigortalı olarak çalışan bir işçiyi, başka bir ilde veya ilçede açılan şubede görevlendirip görevlendiremeyeceklerini ve bu durumda ayrıca SGK nezdinde işyeri dosyası açılıp açılmayacağını sıkça merak etmektedir. Konu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilmelidir. Temel kural şudur: Aynı işverene ait iş organizasyonu içinde, sigortalının geçici mahiyette başka bir işyerinde çalıştırılması bazı şartlarla mümkündür. Ancak şubenin bağımsız bir işyeri niteliği taşıması, orada sigortalı çalıştırılmaya başlanması ve faaliyetin süreklilik arz etmesi halinde SGK yönünden ayrı işyeri tescili çoğu durumda zorunlu hale gelir. Bu nedenle sadece ‘görevlendirme yazısı’ düzenlenmiş olması tek başına her durumda yeterli değildir. Bu blog yazısında SGK işyeri tescili, şube işyeri bildirgesi, işçi görevlendirme, naklen ve geçici görev ve işyeri bildirgesi bakımından güncel uygulamayı özetliyoruz. SGK Mevzuatına Göre İşyeri ve Şube Kavramı Nedir? 5510 sayılı Kanun’un 11. maddesinde işyeri; sigortalı sayılanların maddi olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yer olarak tanımlanmıştır. İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmetle nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler de işyerinden sayılabilmektedir. Ancak SGK uygulamasında farklı adreste yürütülen ve sigortalı çalıştırılan birimlerin, özellikle ayrı adres ve ayrı faaliyet yürütmesi halinde, tescil boyutu ayrıca ele alınır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği uyarınca sigortalı çalıştırmaya başlayan işverenin işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte kuruma vermesi gerekir. Dolayısıyla şehir dışındaki şubede fiilen sigortalı çalıştırılmaya başlanıyorsa, bu birimin SGK nezdinde ayrı işyeri olarak tescili gerekip gerekmediği fiili çalışma düzenine göre belirlenir. Sadece Görevlendirme Yazısı ile Şubede Çalıştırma Her Zaman Mümkün mü? Hayır. Uygulamada en sık yapılan hata, merkez işyerinde bildirilen personelin başka bir adreste uzun süreli ve sürekli şekilde çalıştırılmasına rağmen SGK tescili yapılmamasıdır. Geçici görevlendirme ile sürekli çalışma birbirinden farklıdır. İşveren, işçiyi işin görülmesi amacıyla geçici olarak başka bir işyerinde görevlendirebilir. Ancak bu görevlendirmenin iş ilişkisinin niteliğini değiştirmemesi, iş sözleşmesine aykırılık oluşturmaması ve İş Kanunu bakımından çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılabilecek durumlarda işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Özellikle şehir değişikliği, ikamet düzeninin etkilenmesi, yol ve konaklama gibi koşulların değişmesi halinde yazılı mutabakat alınması güçlü şekilde tavsiye edilir. Bununla birlikte, SGK yönünden mesele sadece işçinin onayı değildir. Eğer şehir dışındaki şubede yürütülen faaliyet devamlılık taşıyor ve işçi orada fiilen çalışıyorsa, sırf görevlendirme yazısı düzenlemek SGK tescili zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Altı Ay Kuralı Var mı? Uygulamada sıkça dile getirilen ‘en çok 6 aya kadar görevlendirme yapılabilir, sonrası için mutlaka SGK dosyası açılır’ şeklindeki ifade, tek başına kanunda açık ve genel bir süre kuralı olarak düzenlenmiş değildir. Bu nedenle altı ay sınırı her olay için otomatik ve mutlak bir kural gibi değerlendirilmemelidir. SGK mevzuatında asıl belirleyici unsur; çalışmanın geçici mi, sürekli mi olduğu, işin hangi adreste yürütüldüğü, sigortalıların fiilen nerede çalıştığı ve yeni adresin bağımsız işyeri niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Bazı uygulama açıklamalarında ve denetim yaklaşımında geçicilik değerlendirmesi yapılırken süre dikkate alınsa da, tek başına altı ay ibaresine dayanarak tüm durumlar için sonuç çıkarmak doğru değildir. Bu nedenle ham metindeki ‘en çok 6 aya kadar’ ifadesi, genel ve kesin bir mevzuat kuralı olarak kabul edilemez. Doğru yaklaşım, şubenin fiili çalışma düzenine göre SGK tescil zorunluluğunu değerlendirmektir. Şube İçin SGK İşyeri Dosyası Açılması Ne Zaman Zorunludur? Aşağıdaki hallerde şehir dışındaki şube için SGK işyeri dosyası açılması gerekliliği kuvvetle ortaya çıkar: -Şube ayrı bir adreste faaliyet gösteriyorsa. -Şubede fiilen sigortalı çalıştırılmaya başlanmışsa. -Faaliyet süreklilik arz ediyorsa. -Şubede iş organizasyonu bağımsız veya yarı bağımsız şekilde yürütülüyorsa. -Denetim halinde çalışanların fiilen bu adreste çalıştığı açıkça tespit edilebiliyorsa. Bu durumda işyeri bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi halinde idari para cezası ve geriye dönük işlem riskleri doğabilir. Ayrıca iş kazası, meslek hastalığı, kayıt dışılık iddiası ve prim belgelerinin yanlış işyeri dosyasından verilmesi gibi önemli riskler ortaya çıkar. Geçici Görevlendirme ile Sürekli Çalışma Nasıl Ayırt Edilir? Her somut olay kendi özelliklerine göre değerlendirilir. Aşağıdaki ölçütler önemlidir: Değerlendirme Kriteri Geçici Görevlendirme Eğilimi Ayrı Şube Tescili Gerektiren Eğilim Çalışma süresi Kısa ve belirli süreli Belirsiz veya sürekli İşin niteliği Kurulum, eğitim, denetim, destek Esas üretim veya hizmetin düzenli yürütülmesi Personelin fiili çalışma yeri Ağırlıklı olarak merkez Ağırlıklı olarak şube Organizasyon yapısı Merkeze bağlı geçici ihtiyaç Ayrı ve devamlı iş akışı Adres kullanımı Arızi çalışma Sürekli mesai ve personel varlığı Eğer işçi fiilen uzun süre şubede çalışıyor, müşterilerle orada muhatap oluyor, mesaisini o adreste tamamlıyor ve işin esas icrası orada sürüyorsa SGK nezdinde yeni işyeri tescili gerekip gerekmediği ciddi şekilde gündeme gelir. İş Kanunu Açısından İşçinin Yazılı Rızası Gerekir mi? 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi gereğince çalışma koşullarında esaslı değişiklik ancak işçiye yazılı olarak bildirilmek ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmek suretiyle yapılabilir. İşçinin çalıştığı ilin değiştirilmesi, ulaşım süresinin önemli ölçüde artması, yaşam düzeninin etkilenmesi veya görev yerinin kalıcı olarak değiştirilmesi çoğu zaman esaslı değişiklik niteliği taşıyabilir. Bu nedenle şehir dışındaki şubede görevlendirme düşünülüyorsa, iş sözleşmesinde açık nakil ve görevlendirme hükmü bulunsa bile uygulamada yazılı onay alınması isabetli olur. Ancak tekrar vurgulamak gerekir ki işçinin onayı alınmış olması, SGK işyeri tescili zorunluluğunu tek başına ortadan kaldırmaz. İşyeri Bildirgesi Ne Zaman Verilmelidir? 5510 sayılı Kanun ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği uyarınca işveren, sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte işyeri bildirgesini kuruma vermek zorundadır. İnşaat, ihale konusu işler ve bazı özel durumlarda farklı kurallar bulunabilmekle birlikte, normal işyerlerinde esas olan sigortalı çalıştırma başlangıcı itibarıyla tescildir. Şehir dışındaki şube yeni açılmışsa ve burada personel çalıştırılacaksa, işe giriş bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgeleri ya da muhtasar ve prim hizmet beyannamesi süreçlerinin doğru işyeri sicili üzerinden yürütülmesi gerekir. Yanlış Uygulamanın Riskleri Nelerdir? Merkez işyerinde kayıtlı personelin fiilen sürekli olarak başka adreste çalıştırılması ve bu adres için SGK tescili yapılmaması şu riskleri doğurabilir: Risk Alanı Muhtemel Sonuç İşyeri bildirgesinin verilmemesi İdari para cezası Yanlış sicilden prim bildirimi Düzeltme işlemleri ve ceza riski İş kazası bildirimi Fiili çalışma yeri ile dosya uyuşmazlığı Denetim tespitleri Kayıt dışılık veya usulsüzlük değerlendirmesi İş hukuku uyuşmazlıkları Görev yeri değişikliği nedeniyle dava riski Uygulamada İşverenler Nasıl Hareket Etmeli? İşverenlerin güvenli hareket planı aşağıdaki gibi olmalıdır: Adım Yapılması Gereken Şubenin hukuki ve fiili yapısını inceleyin Ayrı adreste sürekli faaliyet var mı tespit edin Çalışmanın niteliğini belirleyin Geçici destek mi, sürekli personel istihdamı mı analiz edin İşçiden yazılı onay alın Görev yeri değişikliği esaslı değişiklik yaratıyorsa mutlaka belgeleyin SGK tescil ihtiyacını değerlendirin Şubede fiili çalışma başlıyorsa işyeri bildirgesini zamanında verin Bordro ve prim süreçlerini uyumlu yönetin Doğru işyeri sicili üzerinden bildirim yapın Sonuç: Merkezden Şubeye Personel Görevlendirmesinde Doğru Yaklaşım Nedir? Merkez adreste sigortalı olarak çalışan bir işçi, ihtiyaç halinde şehir dışındaki şubede geçici olarak görevlendirilebilir. Ancak bu uygulama için iş hukuku bakımından çalışma koşullarındaki değişiklikler analiz edilmeli ve gerekli durumlarda işçinin yazılı onayı alınmalıdır. Daha da önemlisi, şehir dışındaki şube fiilen personel çalıştırılan, sürekli faaliyet gösteren bağımsız bir çalışma adresi haline gelmişse SGK yönünden ayrı işyeri tescili zorunluluğu doğabilir. Özetle, bu konuda genel ve mutlak bir ‘6 ay kuralı’ bulunduğunu söylemek isabetli değildir. Esas belirleyici unsur, çalışmanın geçici olup olmadığı ve şubenin SGK açısından ayrı işyeri niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Tereddüt halinde sosyal güvenlik mevzuatı ile iş hukuku birlikte değerlendirilerek işlem yapılması gerekir. Pratik Karar Tablosu Durum Yazılı Onay Şube İçin SGK Dosyası Kısa süreli eğitim veya kurulum desteği Duruma göre önerilir Her zaman zorunlu olmayabilir Belli süreli geçici operasyon desteği Önerilir Fiili duruma göre değerlendirilir Personelin mesaisini sürekli şubede yapması Gerekebilir Çoğu durumda gerekir Şubede düzenli müşteri/hizmet faaliyeti yürütülmesi Gerekebilir Genellikle gerekir Yeni açılan adreste ilk kez sigortalı çalıştırılması Duruma göre Güçlü şekilde değerlendirilmelidir Sık Sorulan Sorular Soru Cevap Merkez işyerindeki sigortalı şehir dışındaki şubede çalıştırılabilir mi? Evet, geçici ihtiyaç halinde mümkündür; ancak çalışma sürekli hale gelirse SGK işyeri tescili gündeme gelir. Görevlendirme yazısı tek başına yeterli mi? Hayır, özellikle sürekli çalışma varsa sadece görevlendirme yazısı yeterli kabul edilmez. Şube için SGK dosyası açmak zorunlu mu? Şubede fiilen sigortalı çalıştırılıyor ve faaliyet süreklilik taşıyorsa çoğu durumda zorunludur. SGK mevzuatında kesin bir 6 ay görevlendirme sınırı var mı? Genel ve mutlak bir 6 ay kuralı açık biçimde düzenlenmiş değildir; fiili durum esas alınır. İşçinin yazılı rızası alınmalı mı? Görev yeri değişikliği çalışma koşullarında esaslı değişiklik yaratıyorsa evet, yazılı onay alınmalıdır. Şehir değişikliği iş hukuku açısından önemli midir? Evet, ulaşım, yaşam düzeni ve işin yürütülme koşullarını etkilediği için önemlidir. Şubede kısa süreli eğitim için personel gönderilirse SGK tescili gerekir mi? Her olayda zorunlu olmayabilir; sürenin, işin niteliğinin ve fiili çalışmanın kapsamının birlikte değerlendirilmesi gerekir. İşyeri bildirgesi ne zaman verilmelidir? Sigortalı çalıştırılmaya başlandığı tarihte veya mevzuattaki yasal süre içinde verilmelidir. Yanlış işyeri sicilinden prim bildirimi yapılırsa ne olur? Düzeltme, ceza ve denetim riskleri doğabilir. En güvenli uygulama nedir? Şubenin fiili yapısını analiz etmek, yazılı onay almak ve gerektiğinde ayrı SGK işyeri tescilini zamanında yapmaktır. Mevzuat Dayanağı: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.11 ve ilgili tescil hükümleri, 4857 sayılı İş Kanunu m.22, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği işyeri bildirgesi ve tescile ilişkin hükümleri. Microsoft Office 365 1 Yıllık Lisans Bedeli Nasıl Muhasebeleştirilir? 260 Haklar mı, 12 Aya Yayılmış Gider mi? Muhasebe Hizmet Sözleşmesi Ücret Ödenmezse Nasıl Feshedilir ve Beyanname Sorumluluğu Ne Zaman Biter? Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz. Kaynak: GİB Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.